Dwarrelen in Súdwest-Fryslân (Leeuwarden – Bolsward – Zurich – Bolsward – Leeuwarden, 118 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Leeuwarden – Boksum – Deinum – Blessum – Hoptille – Leons – Baard – Easterlittens – Iens – Wommels – Burgwerd – Bolsward – Viersprong – Schraard – Wons – Hayum – Cornwerd – Zurich – Gooium – Pingjum – De Blokken – Kimswerd – Arum – Grauwe Kat – Witmarsum – Schettens – Longerhouw – Viersprong – Bolsward – Hichtum – Sjungadijk – De Bieren – Littenserburen – Kubaard – Westerein – Wjelsryp – Baaium – Dronryp – Ritsumazijl – Leeuwarden
Solo. 118,37 km in 6:00:19; AvS: 19,71 km/u.
Zonnig. 11 – 20 – 13o. Zwakke, veranderlijke wind.

Fotoalbum →

(aanklikken in dit blog van een foto resulteert in een vergroting)

Een man, een man…
Sinds enkele jaren is de Elfstedenfietstocht opnieuw bewegwijzerd. Niet, zoals vroeger, in één richting (Leeuwarden – Bolsward en verder) maar in twee richtingen: met de klok mee (Leeuwarden – Bolsward en verder, zoals de schaatsers de tocht afleggen, witte routeborden met groene opdruk) en tegen de klok in (Leeuwarden – Dokkum en verder, witte routeborden met blauwe opdruk).
In augustus 2013 heb ik een deel van de Elfstedenfietstocht tegen de klok in gefietst, van Leeuwarden naar Hallum, en daarvandaan via een korte weg naar Leeuwarden terug. Deze rit, die ik de “Blauwe Elfstedentocht” heb genoemd, was eigenlijk een vergissing. Ik had van Leeuwarden naar Bolsward en verder willen fietsen, maar sloeg de tegenovergestelde richting in. Het vooruitzicht gisteren dat het vandaag mooi weer zou worden met een middagtemperatuur van twintig graden bracht me op het idee met de trein naar Leeuwarden te gaan om daarvandaan alsnog een deel van de “Groene Elfstedentocht” te fietsen, naar Bolsward, en dan verder zien.
Volgens de weerkaarten en weerberichten van vanochtend zou het mooi weer worden, in het noordoosten was er echter kans op een bui. Dat had men gisteren niet gezegd! Even speelde ik met de gedachte naar Maastricht te gaan maar ik had nogal lopen rondbazuinen dat ik vandaag een deel van de Elfstedentocht zou fietsen en dan is er geen ontkomen aan.

scherm OV oplaadpunt

Scherm OV oplaadpunt

Aanloopperikelen
Op werkdagen zijn de e-ticket dagkaarten van bijvoorbeeld Albert Heijn pas vanaf 9:00 uur geldig. Vroeg vertrekken was er dus niet bij.
In Utrecht voor de Leidseveer-voetgangerstunnel die  onder het spoor loopt, rechtsaf richting de gang onder de perrons. Daar zou ik bij een OV-oplaadpunt een dagkaart voor de Gazelle kunnen kopen. Bij het oplaadpunt was een moeder druk doende om voor haar dochtertje een Railrunnerkaart te activeren. Dat lukte niet. Het duurde even voordat duidelijk werd wat het probleem was. Het bleek dat beiden al hadden ingecheckt. In dat geval kan geen kortingsprodukt meer worden geladen. Uitgecheckt, Railrunnerkaart geladen en ingecheckt. Moeder en dochter konden op reis. Nu was het mijn beurt voor de dagkaart voor de Gazelle. Na betaling had ik nog twee minuten om de Intercity naar Leeuwarden te halen. Met de Gazelle op de schouder de trap op naar het perron en in volle vaart naar de trein gerend, halverwege het perron. Ter hoogte van de cabine klonk een snerpende fluittoon. Wég ging de trein! De eerstvolgende reismogelijkheid was een half uur later.
Aan het aantal reizigers met fiets was te zien dat het nog vakantietijd was. In het fietscompartiment zaten twee oudere heren en een jonge vrouw, allen met fiets. Eén van de heren had een stevig uitgevoerde Jan Janssen hybridefiets. Dacht dat Janssen alleen racefietsen fabriceerde. Gevraagd hoe zijn fiets reed. De eigenaar was er niet zo over te spreken.

Afsluiting
Bij aankomst in Leeuwarden had ik honger. Bij de AH ToGo in de mooie, oude stationshal een pak sandwiches met bacon en ei gekocht, in de wetenschap dat er onderweg weinig eetgeleden zouden zijn. Een snelle lunch en daarna op zoek gegaan naar routeborden. Uitgekomen bij hetzelfde punt waarvandaan ik twee jaar geleden de Blauwe Elfstedentocht startte. Nu was het zaak de routeborden met groene opdruk te volgen.

Logo Leeuwarden Vrij-Baan

Richting de rand van Leeuwarden waren er wegwerkzaamheden, onderdeel van een groot project, Leeuwarden Vrij-Baan genaamd, om de bereikbaarheid van de Friese hoofdstad te verbeteren.
Bij het oversteken van een kruispunt gaf het routebord aan dat de route rechtdoor liep, een fietspad op. Dat fietspad was echter afgesloten en een alternatieve route was niet uitgepijld.
Voor de afsluiting sloeg ik linksaf, daarna zo snel mogelijk rechtsaf om verderop het fietspad weer te willen bereiken. Dat lukte niet; ik raakte er hoe langer hoe verder van verwijderd.
Daar stond ik dan in een opgebroken niemandsland. Het rijden van de Groene Elfstedentocht kon ik vergeten. Wat te doen? Het mooie weer (gaandeweg de eerste kilometers was de lucht opgeklaard) nodigde uit voor een dwarrelrit op geleide van wegwijzers en knooppunten. Mocht ik onderweg routeborden van de Groene Elfstedentocht tegenkomen, dan zou ik altijd nog kunnen beslissen op de route in te haken of niet.

Boksum: kop-hals-romp boerderij

Boksum: kop-hals-romp boerderij

Deinum zicht vanaf spoorwegovergang

Zicht op Deinum vanaf de spoorwegovergang

Spoorlijn Leeuwarden Harlingen

De spoorlijn Leeuwarden – Harlingen

Blessum

Zicht op Blessum vanaf de spoorwegovergang

Kerk omgeving Bolsward

Burgwerd: Johanneskerk met begraafplaats.

Midden in het weiland
Met goede moed het mij volslagen onbekende gebied in gefietst. Veel dorpen hier vallen sinds 2011 onder de gemeente Súdwest-Fryslân. Op Wikipedia staat hierover veel wetenswaardige informatie.
Het eerste kleine dorp waar is doorheen fietste, was Boksum.  Aan de rand van Boksum, langs de Hegedyk, staat een mooie kop-hals-rompboerderij met een tamelijk grote schuur en  een klein woongedeelte, begroeid met klimop.
Nadat ik door Deinum was gefietst, besloot ik naar Wommels te fietsen, tussen de weilanden door. In deze omgeving ligt een prachtig netwerk van strakke, goed onderhouden betonnen fietspaden. Niet rechttoe-rechtaan, maar bochtig. Er zijn ANWB-wegwijzers en knooppunten die je de weg doen vinden. Het aantrekkelijke van het fietsen hier is dat er door het bochtige verloop van de fietspaden steeds andere uitzichten zijn op de boerderijen en dorpen aan de horizon. Met het heldere weer van vandaag was dat een lust voor het oog.
Even voorbij Deinum kruiste ik op de Aldeleane, een smal fietspad, de spoorlijn van Leeuwarden naar Harlingen. De lijn was niet geëlectrificeerd. In de railbedding was geen grassprietje te bekennen. Voorbij de spoorwegovergang was er een smal sintelpad zoals die er ook in het weidegebied van Zuidwest-Utrecht zijn, dat naar het dorpje Blessum voert. Bij de twee bruggetjes die ik tegenkwam, moest ik afstappen omdat ze ver boven het pad uit staken. Verderop kon ik weer over betonnen fietspaden rijden.
Na Hoptille fietste ik kilometers lang langs de Boalserter Feart (Bolswarder Trekvaart) tot aan Wommels. Voorbij Wommels een stukje langs de N359 en na Burgwerd weer het weidegebied in richting Bolsward. Langs het jaagpad tussen Iens en Bolsward staan met enige regelmaat groene panelen met daarop gedichten van Friese volksdichters.
In Burgwerd kwam ik langs een kerkje, daterend uit de dertiende eeuw en oorspronkelijk gewijd aan Johannes de Evangelist. Kerkjes als deze komen in dit deel van Friesland veel voor. Voor de bouw ervan is tufsteen gebruikt. De toren is niet al te hoog. In het geval van deze kerk is de toren in de loop der eeuwen verbouwd, iets dat denk ik, gelet op het model toren, ook bij veel andere kerktorens is gebeurd. Aan de zijkant en achterkant van het kerkje staan grafzerken en grafmonumenten. Dit heb ik bij andere kerkjes ook gezien. Op de pagina’s 52-53 van Elfsteden fietsroute – De alternatieve fietstocht langs de Friese Elf Steden (Amsterdam, 2008) is het ontstaan van deze kerkhoven beschreven: in 1820 werd een wet uitgevaardigd waarbij overledenen niet meer in de kerk begraven mochten worden en waarbij dorpen met meer dan 1000 inwoners verplicht werden buiten de bebouwde kom een begraafplaats aan te leggen. Voor de kleine dorpjes was dat niet haalbaar. In die dorpjes werd het terrein aan de zijkant en achterkant van de kerk ingericht als kerkhof.
Wat me opviel, was dat ik in de kleine dorpjes begroet werd door de mensen die ik tegenkwam. Een teken van gastvrijheid. Hartverwarmend. Elders in Nederland heb ik dat nog niet meegemaakt.

Bolsward raadhuis

Bolsward: raadhuis

Cornwerd: toren Bonifatiuskerk

Cornwerd: toren Bonifatiuskerk

Naar Zurich
Het was een vreemde gewaarwording om vanuit het welhaast tijdloze weidegebied de buitenwijken van Bolsward in te fietsen, met hun twintigste-eeuws aandoende rijtjeswoningen. Het oude centrum liet zich gemakkelijk vinden. Even gepauzeerd bij het raadhuis en als aandenken aan deze tocht een uilebord gekocht, een ornament dat bij veel Friese boerderijen op de toppen van de daklijsten is aangebracht.
In het centrum van Bolsward kwam ik langs hotel De Wijnberg, waar ik jaren geleden met mijn fietsmaat heb overnacht tijdens het rijden van een rondje IJsselmeer. De eerste dag van die tocht was mooi, de tweede dag gingen we gebukt onder talloze buien, tot aan Amersfoort toe.
Aan de rand van Bolsward kwam ik voor de eerste keer een routebord van de Groene Elfstedentocht tegen. Ik liet het voor wat het was; had op geleide van knooppuntpanelen bedacht richting de Afsluitdijk te fietsen, naar Zurich. Dat betekende: fietsen langs de snelweg. Rouwig hoefde ik daar niet om te zijn, het landschap bleef mooi. Wel veranderde het gaandeweg dit deel van de rit. De weilanden namen in omvang toe en de windturbines namen in aantal toe. Bijna vanzelfsprekend, over windvang valt hier niets te klagen. Tot in de verte waren er geen bomen te zien, alsof die alle in het verleden met de grond gelijk waren gemaakt.
In Cornwerd een foto gemaakt van de toren van de Bonifatiuskerk. Deze kerk dateert uit de dertiende eeuw. Oorspronkelijk had de Bonifatiuskerk een zadeldaktoren. De huidige toren, voorzien van neorenaissance-elementen, dateert uit 1898.
Vrijwel alle kerken en kerkjes die ik in de dorpen heb gezien waardoorheen ik vandaag fietste, staan op het hoogste punt van een terp, zo ook hier.

Stolpboerderij

Boerderij

Windturbines

Windturbines

Kimswerd molen De Eendracht

Kimswerd: molen De Eendracht

Arum: NH Kerk

Arum: NH Kerk

Kop-hals-romp boerderij

Omgeving Witmarsum: kop-hals-romp boerderij

Gij zult proberen te allen tijde …
Voorbij Cornwerd belandde ik na korte tijd aan de voet van de IJsselmeerdijk en daarmee in de buurt van de Afsluitdijk. Het leek me een aardig idee om langs de Waddenzee naar Harlingen te fietsen en daarvandaan naar Leeuwarden.
Tot mijn teleurstelling was het – voor zover ik het heb kunnen nagaan – niet mogelijk om boven op de dijk naar Harlingen te fietsen. Links van mij voortdurend zicht op de voet van de zeedijk. Dat ging vervelen. Na korte tijd besloot ik landinwaarts te gaan en op geleide van knooppunten in een brede boog terug te fietsen naar Leeuwarden. Dit bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Nadat ik door Zurich was gereden en rechtsaf was geslagen richting Gooijum, zag ik wegwijzers met “Wons, 2 km”. Daar was ik op de heenweg al geweest! Noordwaarts afgebogen, naar Pingjum. Hier is het weidelandschap minder groots en uitgestrekt. Foto’s gemaakt van een boerderij en van een rij windturbines.
Vóór Kimswerd genoten van het zicht op molen De Eendracht, een kleine, achtkante molen, een voor Friesland karakteristiek type molen dat “monniksmolen”  wordt genoemd omdat ze door hun geringe grootte van een afstand aan het silhouet van een monnik doen denken.
In Arum staat een kerk met een wel heel merkwaardige toren. Ook die ontsnapte niet aan een foto. In de buurt van Witmarsum staat een fraaie kop-hals-romp-boerderij met uiteenlopende dakstijlen.
Tegen mijn bedoeling in kwam ik al dwarrelend in de buurt van Bolsward. Dat was tegen het motto “Gij zult proberen te allen tijde niet twee keer door dezelfde plaats te rijden”. De knooppuntborden leken erop te wijzen dat ik over het viaduct over de A7 moest rijden. Zo gezegd, zo gedaan, maar niet naar Schraard, want daar was ik op de heenweg al doorheen gekomen. Over het viaduct linksaf naar het dorpje Longerhouw. Er was één toegangsweg tot het dorpje. Aan het begin ervan stond een bord “doodlopende weg”. Het weerhield me er niet van Longerhouw binnen te rijden; voor fietsers is er altijd wel een doorsteekje. Hier niet! De toegangsweg voerde omhoog, de terp op en liep vervolgens achter de kerk langs om weer aan de voorkant van de kerk uit te komen. De weggetjes achter de kerk liepen dood. Er zat niets anders op dan terug te rijden naar het knooppunt waar ik vandaan kwam en naar Bolsward te fietsen.

Deinum, vroege avond

Deinum, vroege avond

De weg terug
Het plan was om evenwijdig aan de N359 naar Leeuwarden te fietsen. Hiertoe besloot ik ANWB wegwijzers te volgen. Aan de rand van Bolsward was op die wegwijzers aangegeven dat de afstand tot Leeuwarden 31 kilometer was.
Even buiten Bolsward werd Leeuwarden niet meer op de wegwijzers vermeld. Wel de tussenliggende dorpjes. Al snel raakte ik de weg kwijt en dreigde ik in noordwestelijke richting te rijden. Op geleide van knooppuntpanelen verder gefietst. Meer en meer bomen, absolute stilte, geen verkeer, geen weidevogels. Door het volgen van knooppunten kreeg de rit een wel erg bochtig verloop. Ik was dan ook blij dat ik ten lange leste bij Dronryp uitkwam.
Langs het Van Harinxmakanaal gefietst met op het laatst zicht op Deinum met de scheve toren van de Sint Johannes de Doperkerk met een siepel, een ui-vormige torenspits. Een mooi afscheid van Friesland.

Spanning en sensatie
Om kwart over zeven kwam ik aan in Leeuwarden. Op het station werd omgeroepen dat de Intercity naar Zwolle, Utrecht CS en Rotterdam door een wisselstoring niet verder kon rijden dan Meppel. Tussen Meppel en Zwolle zouden bussen worden ingezet. Als het tegenzat, zou ik van Meppel naar Zwolle moeten fietsen, zo’n 30 kilometer, tijdens invallende duisternis. Dat zou een extra dimensie geven aan de tocht van vandaag maar ik zat er met mijn kleine batterijlampjes niet op te wachten. Stel je voor dat de weg naar Zwolle over onverlichte wegen voert! Onderweg naar Meppel bleek de storing verholpen te zijn. Gelukkig maar.

De Meern, 27 augustus 2014
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje
Gedetailleerde kaart op https://www.strava.com/activities/186127418
GPS-download: voer de URL van de kaart in op http://strava-tools.raceshape.com/vpu

Routekaartje "Dwarrelen in Súdwest-Fryslân

Routekaartje “Dwarrelen in Súdwest-Fryslân”

 

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van landschappen, boerderijen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s