Op zoek naar de Middeleeuwen in de Over-Betuwe (Wageningen – kasteel Doornenburg – Arnhem, 58 km, waarin opgenomen: delen van de ANWB Over-Betuwe knooppuntroute)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Wageningen – Randwijk – Hemmen – Zetten – Herveld-Noord – Herveld-Zuid – Oosterhout – Lent – Doornik – De Pas – Bemmel – Haalderen – Zandheuvel – Kommerdijk – Gendt – Hulhuizen – Doornenburg – Honderdmorgen – Boerenhoek – Angeren – Huissen – Arnhem
Solo. 58,2 km in 2:57:05; AvS: 19,72 km/u
Zonnig. 14,4 – 25 – 22,9º. ZO kracht 1 – O kracht 3.

Knooppunten (vertrek: Wageningen Lexkesveer, knooppunt 95; aankomst: Arnhem NS, knooppunt 41)
81 -95 – 50! – 53 – 54 – 58 – 77 – 76 – 75 – 39 – 40 – 38 – 36 – 35 – 33 – 31 – 25 – 97 – 85 – 79 – 80 – 78 – 77 – 76 – 75 – 67 – 66 – 30 – 22 – 29 – 41
GPS-download op route.nl
Laatst bijgewerkt: januari 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum →

(aanklikken van een foto resulteert in een vergroting)

Seizoensretour Utrecht CS - Arnhem

Seizoensretour Utrecht CS – Arnhem

Geen plaats voor de Zwarte Reus
Een zonovergoten zondag. Het plan was om met de trein naar  Arnhem te gaan en daarvandaan naar de kastelen Doorwerth en Doornenburg fietsen, geïnspireerd door de ANWB Over Betuwe knooppuntroute die langs kasteel Doornenburg loopt. Na afloop vanuit Arnhem weer naar huis.
In Utrecht zou de intercity naar Arnhem binnenkomen op spoor 11. Op het perron wachtte een tiental fietsers op de intercity, sommigen met volbeladen fietsen. Het treinstel dat binnenliep had twee fietscompartimenten, met elk plaats voor zes fietsen. Een van de compartimenten was nagenoeg vol. Wegens plaatsgebrek besloten sommige fietsers hun fiets in een rolstoelcompartiment te stallen. Ze werden letterlijk en figuurlijk teruggefloten door de conductrice en moesten uitstappen.
Toen de intercity vertrok, had ik met zes andere fietsers het nakijken. De kans was groot dat zich bij de volgende intercity’s dezelfde problemen zouden voordoen. Dan maar op de Zwarte Reus naar Wageningen fietsen om daar op de route in te haken.

Amerongen: uitzicht vanaf landgoed Zuylestein

Amerongen: uitzicht vanaf landgoed Zuylestein

De Hel van de Heuvelrug
Door de Utrechtse binnenstad met haar talloze wegwerkzaamheden naar de Biltstraat en daarvandaan rechttoe-rechtaan naar Wageningen langs in eerste instantie de N237 en vanaf Driebergen-Rijsenburg de N225. Aan deze wegen liggen landgoederen en buitenverblijven waarin banken, kantoren en verenigingen hun onderkomen vinden.
Vanaf Doorn loopt de N225 langs de heuvelachtige Kaapse bossen. Het glooiende tweebaans fietspad ligt soms hoger dan de autoweg. De lucht onder de bomen die het fietspad en de weg overkluizen, was koel. Autoverkeer was er vrijwel niet, wel grote groepen racefietsers die aan de “Hel van de Heuvelrug” meededen, een jaarlijks terugkerend fietsevenement, georganiseerd door de Driebergse Tourclub. De meeste deelnemers hadden flink de vaart erin.
Tussen Leersum en Amerongen kort gepauzeerd aan de rand van landgoed Zuylestein en genoten van een doorkijkje naar een groepje boerderijen.

Veenendaalsestraatweg: informatiepaneel oudste ANWB wandelroute

Veenendaalsestraatweg: informatiepaneel oudste ANWB wandelroute

In Elst was de N225 door wegwerkzaamheden gestremd, zodat ik linksaf moest langs de N416, de Veenendaalsestraatweg. De Hel van de Heuvelrug boog op zeker moment rechtsaf, de Defensieweg in die na enig klimmen via de bossen rond Remmerden in Rhenen uitkomt. Met de kilometers die ik voor de boeg had, had ik niet zoveel zin in die beklimming. Rechtdoor en een ANWB-informatiepaneel gezien waarop stond dat hier een deel van de in ere herstelde eerste ANWB-wandelroute ligt van Amsterdam naar Arnhem.
Na verloop van tijd rechtsaf, de Oude Veensegrindweg op, een smalle weg langs bosgebied met rechts recreatiegebied Kwintelooyen en landgoed Remmerstein. Gestaag begon de weg meer en meer te stijgen en werd het klimmen pittiger. Kreeg ik toch nog iets van de Heuvelrug mee. De Nieuwe Veenendaalseweg volgend, kwam ik uiteindelijk uit bij hotel De Koerheuvel (vroeger een watertoren) waar een aantal deelnemers aan de Hel van de Heuvelrug me tegemoetkwamen die de Koerheuvel vanaf het Paardenveld in Rhenen beklommen hadden.

Randwijk, eetgelegenheid "Zon aan de Rijn": zicht op de Nederrijn

Randwijk, eetgelegenheid “Zon aan de Rijn”: zicht op de Neder-Rijn

Na de afdaling van de Koerheuvel de Cuneralaan opgezocht en langs de Neder-Rijn en later het Valleikanaal gereden, aan de voet van de met bomen begroeide Grebbeberg, over een smal, verhard fietspad met venijnige gaten die soms lastig te omzeilen zijn. Voorbij natuurgebied De Blauwe Kamer rechtsaf, de Grebbedijk op richting Wageningen om uit te komen bij het Lexkesveer.
Aan de kade was het tamelijk druk en er bleven fietsers komen die net als ik naar vertier in de Over-Betuwe op weg waren. Na de overtocht besloot ik een eenvoudige lunch te nemen op het terras van eetgelegenheid “Zon aan de Rijn”. Een deel van het terras was ingericht als strand, met ligstoelen en al. Niet voor mij bestemd, vandaag! Plaatsgenomen aan een tafeltje onder de beschutting van een parasol. Een tosti en cola besteld en tijdens de maaltijd genoten van het uitzicht over de nauwelijks bevaren Rijn.

ANWB Klassieke fietsrondjes deel 2ANWB Betuwe-knooppuntroutes
De ANWB heeft drie Betuwe-knooppuntroutes, alle voormalige fietsrondjes. Als eerste: de Betuwe-knooppuntroute, gepubliceerd in onder andere ANWB Klassieke fietsrondjes deel 2 (Den Haag, 2011) en op de nieuwe site ANWB – Fietsroutes zoeken. Dit rondje, met een lengte van 48 kilometer, voert door Culemborg langs de Lek en de Neder-Rijn naar Maurik en daarvandaan naar Zoelen en Buren om weer in Culemborg uit te komen. De tweede route is de Midden-Betuwe knooppuntroute, eveneens gepubliceerd in ANWB Klassieke fietsrondjes deel 2 en op de site ANWB – Fietsroutes zoeken. Dit rondje, met een lengte van 49 kilometer, dat niet aansluit op de Betuwe-knooppuntroute, voert door Lienden, Kesteren en Opheusden naar Randwijk en Hemmen en daarvandaanlangs de Waal via Dodewaard, Ochten en IJzendoorn en Ommeren terug naar Lienden. De Over-Betuwe knooppuntroute, gepubliceerd op de site ANWB – Fietsroutes zoeken, heeft een lengte van 58 kilometer en loopt van Arnhem langs de Neder-Rijn en het Pannerdens kanaal naar Doornenburg en daarvandaan langs de Waal via Oosterhout naar Valburg, om vervolgens buiten Elst om weer in Arnhem te eindigen. In omgekeerde richting maakt het gedeelte tussen de knooppunten 66 en 75 deel uit van “Op zoek naar de Middeleeuwen in de Over-Betuwe”, die bij het Lexkesveer op de Midden-Betuwe knooppuntroute aansluit.

Kasteeltuin Hemmen met nijlganzen

Kasteeltuin Hemmen met nijlganzen

Wageningen Lexkesveer – Herveld-Zuid
(knooppunten 81 – 77)
Koers gezet naar Hemmen. Al snel kwam ik in bosrijk gebied terecht, de tuin van het vroegere kasteel Hemmen, gebouwd in de veertiende eeuw en teloorgegaan bij een overstroming in de achttiende eeuw. Op de fundamenten van het kasteel werd na die overstroming een groot landhuis gebouwd dat begin 1945 door geallieerde troepen, die slaags raakten met Duitse parachutisten die zich in het landhuis hadden verschanst, verwoest werd. Na de Tweede Wereldoorlog is de kasteeltuin gerestaureerd en zijn de fundamenten van het oude kasteel geconserveerd. De tuin is erg groot en er zijn wandelroutes in uitgezet. Ik hield het bij genieten van de met kroos bedekte vijver, waarlangs een paar nijlganzen aan het grazen waren.
Voorbij Zetten is er volop agrarische bedrijvigheid: akkers, aardappelvelden, fruitteelt, melkveehouderij. Goed begaanbare, rustige wegen en weggetjes. Weinig oude boerderijen gezien, wel boerderijen met een verhoudingsgewijs klein woonhuis en een grote melkstal, soms nog met een megastal erbij.
Bij knooppunt 54 rechtsaf. Een ongeëlectrificeerde spoorlijn overgestoken. Dat doet mij altijd iets, zo’n stille, verlaten spoorlijn door agrarisch gebied die tot in het oneindige doorloopt. Enkele honderden meters verderop kwam ik bij het naderen van het grote, betonnen viaduct van de Betuwelijn weer in de alledaagse werkelijkheid.

Herveld-Noord: De Kersenplukker

Herveld-Noord: De Kersenplukker

In het centrum van Herveld-Noord staat een bronzen beeld, “De Kersenplukker” genaamd. Met dit beeld wordt het leven en werk van Johan Mathijssen geëerd, dorpsmid en oprichter in 1938 van MHB, een bedrijf dat stalen ramen en deuren produceert en dat vandaag de dag nog steeds bestaat. Niet alleen in economisch opzicht, ook in sociaal opzicht is Johan Mathijssen belangrijk en betekenisvol geweest voor Herveld. In 2008, vijf jaar nadat er in Herveld een straat naar hem was vernoemd, werd het beeld geplaatst, een geschenk van MHB aan Herveld.

Herveld Zuid: molen De Vink

Herveld-Zuid: molen De Vink

In Herveld-Zuid voert de route langs molen De Vink, een in de 18e eeuw gebouwde gesloten standerdmolen. Tot aan 1969 had deze molen geen naam. De naam “De Vink” verwijst naar de familie Vink, die de molen van 1868 tot 2012 in bezit heeft gehad. De molen is nu eigendom van Stichting Molen De Vink.
De voorkant van de molenkast is olijfgroen, voor het overige is de kast lichtgeel geverfd. Rechts voor de molen ligt een roede. Aan een spandoek te zien vindt groot onderhoud plaats. Er zijn diverse mogelijkheden dit financieel te ondersteunen. Molen De Vink is maalvaardig. Op zaterdag overdag is hij geopend voor bezoek. Er wordt meel verkocht.
In het nabijgelegen Valburg (de route doet deze plaats niet aan) staat een soortgelijke molen, Nieuw Leven genaamd.

Gedenksteen gevallenen Waaloversteek Lent - Nijmegen 20 september 1944

Gedenksteen gevallenen Waaloversteek Lent-Nijmegen, 20 september 1944

Gedenkzuilen oversteek Waal Lent-Nijmegen 20 september 1944

Gedenkzuilen Waaloversteek Lent-Nijmegen, 20 september 1944

Herveld-Zuid – Lent
(knooppunten 77 – 33)
Na onder de A50 te zijn doorgereden, voert de route rechtsaf langs het strandpark Slijk-Ewijk over een lang fietspad, dat langs de oever van de zuidelijke plas van dit park voert. Verwijsbordjes zijn schaars. Na knooppunt 75had ik regelmatig het idee van koers af te zijn. Uiteindelijk kwam ik toch uit bij knooppunt 39 en kon ik mijn weg met een gerust hart vervolgen. Het smalle, goed begaanbare fietspad voert langs bos en weide.
Na knooppunt 40 zicht op Oosterhout met de kenmerkende slanke toren van de St. Benedictuskerk. Daarvandaan voert de route over de Waaldijk. Bij Lent, met aan de overkant van de Waal Nijmegen met de imposante toren van de Sint Stevenskerk die zo bepalend is voor de aanblik van de stad vanaf deze Waaloever, waren er drukke werkzaamheden aan de gang: aanleg van bruggen en wegen. Dit komt het monument ter ere van de oversteek van de Waal op 20 september 1944 door Amerikaanse legereenheden, niet ten goede. Hopelijk komt daar, als de werkzaamheden zijn beëindigd, snel verandering in.

Afgedamde Waal

Afgedamde Waal

Gendt: Huis Poelwijk

Gendt: Huis Poelwijk

Gendt: kiplorries baksteenwinning

Gendt: kiplorries baksteenwinning

Lent – Doornenburg
(knooppunten 33 – 76)
Na door Lent te zijn gefietst, op de Waaldijk uitgekomen richting Doornenburg. Vergeleken met de dijken langs de Lek in de provincie Utrecht is de Waaldijk is qua wegdek en qua dijklichaam breed. Op een aantal plaatsen is hij na de wateroverlast in 1995 versterkt en verbreed, niet zelden ondanks protest van bewoners in de directe omgeving. De Waaldijk is dan ook een dijk langs een grote rivier en geen idyllisch veendijkje langs een klein stroompje als de Winkel of de Waver. Niettemin kan er, fietsend over de dijk, genoeg genoten worden van de omgeving. Ook voor wandelaars is het genieten naar hartelust. Regelmatig staan er over de volle breedte van de dijk slalomhekken die het motorrijders onmogelijk maken om alleen of in colonne over de dijk te rijden of te racen. Op de Lekdijk zijn dit soort maatregelen nog niet getroffen, daar wordt volstaan met borden met het verzoek aan motorrijders om de snelheid te matigen.
Kolken en wielen binnen- en buitendijks herinneren aan vroegere dijkdoorbraken. De Waal heeft hier in het verleden gigantisch huisgehouden. Een enkele keer passeer ik een tak van de Waal in de uiterwaarden, die dan ophoudt. Watervogels en planten vinden hier hun plek, evenals runderen en paarden die er hun dorst komen lessen.
Bij Gendt doemde een oude woontoren op: de toren van het meer dan 600 jaar oude landgoed Poelwijk.  Ernaast staat een grote, grijs gepleisterde boerderij. De woontoren dateert uit de 15e eeuw en is de opvolger van een in de dertiende eeuw gebouwde woontoren.
Regelmatig staan links en rechts aan de Waaldijk verweerde, blauwe informatiepanelen met als titel “Strijd tegen het water” met informatie over wat hier in de loop der eeuwen zoal is gebeurd, waarbij men niet altijd droge voeten heeft gehouden. Hier werd vroeger ook klei gewonnen voor de fabricage van bakstenen. Een smalspoor-diesellocomotiefje met kiplorries in de uiterwaarden bij Gendt herinnert er nog aan.

Voetveer Doornenburg - Millingerwaard

Voetveer Doornenburg – Millingerwaard

Voorbij Hulhuizen zag ik aan de overkant van de Rijn een voetveer afgemeerd liggen dat de verbinding vormt tussen Doornenburg en het natuurgebied Millingerwaard. Een lange rij voetgangers en fietsers begaf zich over een zo te zien smal pad landinwaarts. Wat leuk! Dat voetveer kwam ook voor in aflevering 4 van de eerste serie van “Nederland van Boven”. Tijdens de filmopnamen voor die aflevering lag het veer aan de Millingerwaard. Langs oever een oneindig lange, aangroeiende rij voetgangers en fietsers. Voor de overtocht naar Doornenburg waren ze aangewezen op dit ene, kleine voetveer. De veerman zou weten dat het vakantie was! Vandaag moet het niet veel anders zijn geweest.

Kasteel Doornenburg

Kasteel Doornenburg

Kasteel Doornenburg: binnenplaats met slotboerderij

Kasteel Doornenburg: binnenplaats met voorburcht en slotboerderij

Kasteel Doornenburg: de hoofdburcht

Kasteel Doornenburg: de hoofdburcht

Kasteel Doornenburg
Kasteel Doornenburg staat aan de rand van Doornenburg aan de Linge. Het dateert uit de dertiende eeuw en is de opvolger van een versterkt huis, Doronburc genaamd, dat in de negende eeuw werd gebouwd.
Kasteel Doornenburg is tot in de negentiende eeuw bewoond geweest en raakte toen in verval. De restauratie duurde van 1937 tot 1941. In 1945 hebben Britse bommenwerpers twee keer een aanval uitgevoerd op het kasteel, waar Duitse troepen gelegerd waren. Bij het tweede bombardement is het kasteel verwoest. De Duitse troepen waren toen al vertrokken. De restauratie na de oorlog, waarbij het kasteel geheel herbouwd werd, duurde van 1947 tot 1966.
Op de binnenplaats staat naast de voorburcht, die als poortgebouw fungeert, een oude slotboerderij die vandaag de dag nog steeds in bedrijf is. In de voorburcht zijn woonkamers en een kapel. Ongewenste bezoekers konden vanaf de kantelen en de verdedigingsmuur bestookt worden.
Een houten brug verbindt de binnenplaats met de vierkante hoofdburcht.
Naast het kasteel staat een boomgaard met appel- en perenbomen.
Het geheel ziet er prachtig uit en ademt de sfeer van de middeleeuwen.
Kasteel Doornenburg is een van de locaties waar in 1968 de televisieserie “Floris” werd opgenomen, de Nederlandse pendant van series als Ivanhoe en Thierry la Fronde. De komende maanden is het kasteel het decor voor opnames van de film “A royal love” over het leven van de Britse koning Henry VIII.

Angeren: wiel

Angeren: wiel

Doornenburg – Arnhem
(knooppunten 76 – 41)
Naar Arnhem fietsend langs het Pannerdens Kanaal, zag ik weer informatiepanelen over de strijd tegen het water. Bij Angeren was er zicht op een wiel, met daarbij een gedicht over verdronken dorpen, dorpen die overstromingen niet doorstaan hadden en voor altijd waren weggevaagd. Kennelijk was dat waar ik stond, ook het geval geweest, maar sporen van een dorp kon ik nergens ontwaren.
Arnhem naderend, nam de industriële bebouwing aan beide oevers van de Neder-Rijn toe. Aan de zuidelijke oever waar ik fietste, waar ook de LF3 loopt, lagen veel kleine natuurgebieden met volop bloeiende planten. Enkele gezinnen zochten er ontspanning.

Een onvoltooid fietsrondje
In Arnhem besloten met de trein huiswaarts te gaan en niet via de knooppunten 94, 39, 37, 9, 8 en 6 naar knooppunt 81 bij het Lexkesveer te gaan en onderweg een blik te werpen op  kasteel Doorwerth. De gang van zaken in de ochtend herinnerend, achtte ik de kans groot dat de intercity’s van Ede-Wageningen naar Utrecht geen plaats zouden hebben voor de Zwarte Reus, zodat ik weer naar De Meern terug zou moeten fietsen. Jammer van het fietsrondje maar zoals ik vandaag had gereden, was het ook mooi en de omgeving nodigt uit er nog eens terug te komen.

De Meern, 2 augustus 2015
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje
Gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl

Routekaartje "Op zoek naar de Middeleeuwen in de Over Betuwe"

Routekaartje “Op zoek naar de Middeleeuwen in de Over-Betuwe” © http://www.openstreetmap.org/copyright

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van landschappen, boerderijen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s