Graafschaproute – knooppuntversie (Zutphen – Gorssel – Almen – Ruurlo – Zutphen, 95 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Zutphen – Eefde – Gorssel – Almen – Groot Dochteren – Laren – Exel – Ampsen – Lochem – Zwiep – Barchem – Boschheurne – Ruurlo – Varssel – Hengelo – Wichmond – Vierakker – Bronsbergen – Zutphen
Solo. 96 km in 5:08:21; AvS: 18,68 km/u.
Zonnig. 4,7 – 17- 12,4º. NO kracht 2 – NNO kracht 1.

Knooppunten (vertrek en aankomst: Zutphen NS)
Zutphen NS – 40 – 34 – 27 – 32 – 38 – 41 – 42 – 45 – 46 – 16 – 17 – 18 – 23 – 22 – 21 – 12 – 11 – 54 – 55 – 58 – 61 – 66 – 68 – 67 – 72 – 55 – 54 – 53 – 97 – 96 – 92 – 91 – 87 – 83 – 78 – 75 – 74 – 10 – Zutphen NS
GPS-download op route.nl.
Laatst bijgewerkt: januari 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum

(aanklikken in dit blog van een foto resulteert in een vergroting)

Een paar maanden geleden was ik in mijn hoedanigheid van vaste klant van NS ingegaan op hun aanbod twee dagkaarten te kopen voor het luttele bedrag van 25 Euro. Ongebruikt als ze waren, dreigden ze over de geldigheidsduur te gaan. Omdat de weersvooruitzichten voor vandaag veelbelovend waren, besloot ik met de trein naar Zutphen te gaan om daarvandaan de Graafschaproute te fietsen, beter gezegd: een 97 km lange route van die naam want er zijn er nogal wat, variërend van 50 tot 97 kilometer, ten noorden, zuiden of oosten van Zutphen.
Bij de voorbereidingen was mijn oog gevallen op de 97 kilometer variant van de Graafschaproute op doehits.nl, een website met tips voor tal van wandel- en fietstochten in heel Nederland. Volgens de informatie op deze website was de Graafschaproute bewegwijzerd. De aard van bewegwijzering was niet vermeld. Tegenwoordig worden tot “bewegwijzerde fietsroutes” ook fietsroutes gerekend die aan de hand van fietsknooppunt-verwijsborden kunnen worden gefietst. Ik wilde het risico niet lopen in Zutphen geen zeskante routebordjes aan te treffen en vervaardigde, met een paar kleine concessies, een knooppuntversie van de Graafschaproute die iets korter uitvalt dan het origineel.
In alle vroegte met de Zwarte Reus de trein in. In het fietscompartiment zat een racefietser met een glimmend gepoetste Canyon racefiets. Na mij stapte een dame in met een vouwfiets en nog een racefietser met een Bianchi fiets. “Hier staat voor duizenden euro’s” zei de eigenaar van de Bianchi tegen de dame, die hem gecomplimenteerd had met zijn fonkelnieuwe fiets. In Driebergen stapten de twee racefietsers uit. Ik bleef met de dame achter. We raakten aan de praat over het wel en wee van profrenners en de dopingschandalen waardoor de wielersport geteisterd wordt. De dame begreep niet hoe het kon dat wielrenners “het systeem” de schuld gaven. “Een mens kan altijd zelf iets doen”, betoogde ze. “Je kan zeggen dat je er niets aan kan doen dat plofkippen bestaan of je kan besluiten geen plofkip meer te eten en iets meer te betalen voor kippenvlees van diervriendelijke boerderijen. Dan houdt het op een gegeven moment op met die plofkip.”

Zutphen – Gorssel
(knooppunten 40 – 27)
Het stationsplein afrijdend, keek ik rond naar een Graafschaproutebordje. Geen bordje te bekennen. Ik was er al bang voor. Blij dat ik de knooppuntvariant had gemaakt.
Langs de Grote Gracht, waar een fontein klaterde in de stralende zon, in noordoostelijke richting en bij knooppunt 40 het Twentekanaal overgestoken. Na linksaf te zijn geslagen en het kanaal enige tijd gevolgd te hebben, rechtsaf, landinwaarts. Op de hoek van de Nachtegaalstraat en de Mettrayweg een klein landgoed annex wandelgebied bekeken. Ervoor lag een kolk.

Molen Geertruida Cornelia

Molen Geertruida Cornelia

Ooievaars en runderen bij voormalig ooievaarsstation Gorssel

Ooievaars en runderen bij voormalig ooievaarsstation ’t Zand, Gorssel

Over smalle, hoekige wegen gefietst langs kleine boerderijen, maisvelden en weiland. Over enkwegen en langs paden. Het oogt hier als in oude tijden.
Bij de driesprong van de Eefdese Enkweg met de Gorsselse Enkweg rechtsaf om een foto te maken van de Geertruida Cornelia, een ronde stenen korenmolen. Daarna de rit weer vervolgd.
Langs de wegen staan kleine paaltjes met vierkante routebordjes van een skateroute en een ooievaarsroute.
Terwijl ik over de Gorsselse Enkweg fietste, cirkelden links boven mij drie ooievaars. Verderop in het weiland, aan de voet van een dijk, stonden bij een kleine groep runderen een stuk of acht ooievaars. Het gebied hier is het buitengebied van het in 1981 gebouwde ooievaarsstation ’t Zand, dat in 2013 gesloten werd omdat de ooievaarspopulatie voldoende op peil was gebracht. De ooievaars nestelen zich nu in bomen en op horsten op een dak of schoorsteen. Voor mij was het een verrassing om hier zoveel ooievaars bij elkaar te zien.

Bruggeweerdsdijk

Bruggeweerdsdijk

De IJssel bij Gorssel

De IJssel bij Gorssel

Door naar Gorssel. Een en al landelijkheid. Geen rechttoe-rechtaan lopende strak geasfalteerde kades maar slingerende, soms deinende wegen. Op de Ravensweerdseweg stond ter hoogte van de Bruggeweerdsdijk een verwijsbord naar knooppunt 27. Linksaf, de Bruggeweerdsdijk op. Het achterland van de Achterhoek in over een onverharde weg richting niemandsland met keien, sleuven en gaten. Na het nodige gestuiter en gemanoeuvreer rechtsaf, de Schonekolksweg op die niet veel beter was.
Bij de oever van de IJssel hield de Schonekolksweg, die ondertussen het karakter van een graspad had gekregen, op. Aan de oever van de Schonekolk was een visser bezig zijn hengels uit te laden. “Loopt het hier dood?” vroeg ik. “Nicht verstehen” was het antwoord. Ik zag de Duitse kentekenplaat op zijn bestelbusje en vroeg hem: “Kennen Sie die Gegend hier?” “Nicht verstehen” zei de man weer. Het had niet veel uitgemaakt of hij me wel had verstaan; de Schonekolksweg was en bleef een doodlopende weg. Onverrichterzake terug naar de Ravensweerdseweg maar niet voordat ik genoten had van het uitzicht over de IJssel met aan de overzijde de ruïne van Slot Nijenbeek. Bij de Ravensweerdseweg zag ik dat op het verwijsbord naar knooppunt 27 een rechtdoor-pijl stond en niet een linksaf-pijl, zoals ik eerst dacht. Dom, maar ik had de Bruggeweerdsedijk voor geen goud willen missen!

Gorssel – Almen
(knooppunten 34 – 46)

Almen: NH Kerk

Almen: NH Kerk

Door Gorssel. Bij knooppunt 32 op de Veldhofstraat de Elzerdijk op, een onverhard fietspad dat langs in bos verscholen landhuizen loopt en langs weiland. De Eefdese kartbaan was in vol bedrijf: geraas van de kartmotoren en gegier van de banden.
Na een ongeëlectrificeerde spoorbaan te zijn overgestoken, richting het Twentekanaal, weer door bos. Bij knooppunt 41 linksaf en langs het kanaal naar Almen. Ter hoogte van restaurant De Nieuwe Aanleg het Twentekanaal overgestoken en Almen binnengereden. Tijd voor een lunch in de theetuin van De Hoofdige Boer. De naam van dit landhotel / restaurant verwijst naar het gelijknamige gedicht van A.C.W. Staring over een koppige (hoofdige) boer die geen gebruik wilde maken van een nieuwe brug om ter kerke te gaan maar gelaarsd en wel door de voorde bij de kerk bleef baggeren.
De lunch was goed: uitsmijter ham/kaas en een fris glas cola. Kinderen vermaakten zich met eikeltjes rapen.

Almen: de Berkel

Almen: de Berkel

Van Berkel naar de Berkel
(knooppunten 45 – 44 – 46)

Almen ligt aan de Berkel, een rivier met een lengte van 110 kilometer die in Billerbeck ontspringt en via Eibergen, Borculo, Lochem en Almen in Zutphen uitmondt in de IJssel. Of mijn achternaam naar de Berkel verwijst? De familie van mijn vader was voor zover ik weet woonachtig in Noord-Brabant (Schijndel, Best). Hoe dat ook zij, vandaag ging Van Berkel naar de Berkel.
De knooppuntroute voert van knooppunt 45 linksaf over de Dorpsstraat en de Ehzerallee naar knooppunt 46 aan de Lageweg. Ik vond het leuker om bij knooppunt 45 rechtsaf te slaan en via het smalle Besselinkpad naar knooppunt 44 te fietsen bij de Besselink, een stuw in de Berkel. Daarvandaan is er mooi uitzicht op de kronkelende rivier, met landinwaarts de boven de bomen uitstijgende spits van de toren van de Hervormde Kerk. Een groepje jonge zwanen in hun witgrijze verenkleed zwom stroomopwaarts. Twee ervan klapperden enkele keren met hun vleugels om de vaart erin te krijgen. Tevergeefs.
Bij de stuw is een informatiecentrum over het grote project dat hier gaande is om de Berkel weer het karakter van vroeger te geven. Halverwege de vorige eeuw werd de Berkel gekanaliseerd om wateroverlast tegen te gaan. Als gevolg van veranderde inzichten in het waterbeheer zijn vorig jaar tussen Zutphen en Almen 15 nieuwe bochten aangelegd. Door de verschillen in stroomsnelheden die door deze bochten ontstaan, gaan de oevers op natuurlijke wijze beheerd worden. Dit geeft de oorspronkelijke flora en fauna weer een kans.
Na de stuw bezichtigd te hebben, de Berkel overgestoken en de Lage Lochemseweg opgereden. Bij de driesprong linksaf naar knooppunt 46 aan de Lageweg, langs landgoederen en bossen.

Almen – Lochem
(knooppunten 46 – 12)

Landgoed bij Groot Dochteren

Landgoed ’t Ross bij Groot Dochteren

Boerderij voorbij Laren

Boerderij voorbij Laren

Appeltjes

Appeltjes

Kasteel Ampsen

Kasteel Ampsen

Kasteel Ampsen: bos

Kasteel Ampsen: bos

Bij knooppunt 46 linksaf en over geasfalteerde wegen door bossen en langs landgoederen. Er heerste stilte. Voorbij het gehucht Groot Dochteren staat, verscholen in het bos, een groot landhuis: landgoed ’t Ross. Voorbij de kruising met de Rossweg staat het fraaie restant van de Maas Mölle, een stellingkorenmolen. Dit restant dient nu als woonhuis.
Richting Laren geen bos meer maar agrarisch gebied. Boerderijen die ver van elkaar verwijderd liggen. Het viel me op dat er niet, zoals in Utrecht, sprake is van één boerderij met misschien één stal erbij, maar van boerderijen met vier tot wel zes bijgebouwen. Tegen het einde van de rit kreeg ik in Vierakker tekst en uitleg hierover van een boerin. De boeren hier hadden gemengd bedrijf met varkens, kippen, runderen en paarden, die hun eigen stal hadden. Aan de Verwoldseweg bij knoopppunt 22 is er een aardig zicht op zo’n boerderij met stallen. Voorbij de driesprong met de Marsmansteeg staan links van de weg appelbomen. Vandaag hingen ze vol met appeltjes die nog niet rijp waren. Die appeltjes lieten zich goed fotograferen. De boerderij niet: teveel tegenlicht. Dus moest ik het stellen met een foto van de voorkant van de boerderij, zonder zicht op de stallen.
Met enige regelmaat voerde de Graafschaproute nu door bosgebied, over onverharde fietspaden. Bij Exel was er weer sprake van agrarisch gebied. Enkele kilometers verderop kwam ik in het omliggende gebied van kasteel Ampsen. Bij het toegangshek stond een grote groep wandelaars met allerlei informatiemateriaal. Verderop, bij een bestelbusje, zat een man met drankjes en versnaperingen. Er was hier een wandeltocht aan de gang.
Aan de rechterzijde van kasteel Ampsen staat een boederij, omringd met bomen. Links van het kasteel is het mogelijk een mooie boswandeling te maken.
Ik vervolgde mijn weg richting Lochem, me ondertussen verbazend over al het moois dat in deel van Nederland te zien is. Het is niet alleen mooi, maar ook totaal verschillend ten opzichte van de polders in Utrecht en Zuid-Holland, het Brabantse land of de heidevelden en heuvels van de Veluwe. Nederland kent een enorme variëteit aan landschappen en vandaag had ik het gevoel in een dag tijd een week met vakantie te zijn.

Lochem – Ruurlo
(knooppunten 12 – 66)
Lochem, de stad van de “hooiplukkers”,  jongens die in de Tachtigjarige Oorlog tijdens het plukken van hooi van voorbijrijdende karren ontdekten dat Spaanse soldaten zich erin verstopt hadden, die Lochem binnen wilden vallen. In een hevig gevecht werden ze door de Lochemse burgers op de vlucht gedreven. De stad was gered. Maar de middag vorderde en ik had helaas geen tijd op zoek te gaan naar de oude poorten waar de burgerij slag had geleverd met de Spanjaarden. In plaats daarvan fietste ik over de Goorseweg en de Nettelhorsterweg en vervolgens linksaf, de Wengersteeg in, een tweebaansweg die allerminst het karakter heeft van een Utrechts steegje.

De Berkel (Wengersteeg): Berkelzomp "De Ente"

De Berkel (Wengersteeg): Berkelzomp “Ente”

Bij het naderen van de Berkel zag ik links een lange, lage boot, Ente genaamd. Een Berkelzomp, beter gezegd een replica van een Berkelzomp, een vrachtschip waarmee tussen Zutphen en het Duitse Vreden handelswaar werd vervoerd. De zompen, voorzien van zeilen, konden tot zo’n acht ton aan goederen vervoeren. Door de opkomst van de spoorwegen kwam in 1895 een eind aan dit vrachtvervoer en werden de zompen stuk voor stuk gesloopt. Nu zijn er vier replica’s waarmee onder het motto “Beleef de Berkel” van voor- tot najaar genoten kan worden van het landschap en de landgoederen hier.
Om onder de brug door te kunnen varen moest de schipper van de Ente, die op de nagenoeg geruisloze motor voer, de vlag strijken. Ik was ondertussen stroomafwaarts gelopen om een foto te maken. “Mooi hoor!” riep ik de schipper en het reisgezelschap toe terwijl zij voorbij voeren. “U kunt ook een tocht maken” riep de schipper, “we vertrekken om half vier.” Jammer, de tijd ontbrak hiervoor. Er moesten nog de nodige kilometers worden gefietst.
Vanaf de brug over de Berkel loopt de Wengersteeg om bebost heuvelgebied heen en vanaf de oever van de Berkel is er zicht op die heuvels. Zó gevarieerd is het landschap hier!

Ruurlo: koren- en zaagmolen Agneta

Ruurlo: koren- en zaagmolen Agneta

Langs de stellingmolen van Zwiep richting Barchem over een fietspad langs de N312. Het geraas van het autoverkeer overstemde de rust in het bos. Fietsers waren er niet veel vandaag, zodat ik dacht het rijk alleen te hebben. Een opmerking van een voorbijrijdende racefietser om niet midden op het fietspad te rijden, bracht me terug in de werkelijkheid.
Voorbij Barchem weer het agrarisch gebied in. Het nabijgelegen Borculo lag niet op de route, wel Ruurlo, waar ik oog in oog kwam met de Agneta, een koren- en zaagmolen. Aan de boomstammen en planken te zien die op het voorterrein lagen, is de maalvaardige molen, die een electrische zagerij heeft, vol in bedrijf. De molen valt op door zijn twee soorten wieken: fokwieken (met hekwerk) en Ten Have wieken (met kleppen). Dit Ten Have wieksysteem komt in deze regio vaak voor.
De bewolking nam toe. De wind stak op. Het leek alsof het ieder moment zou gaan regenen. Ik besloot dan ook door te rijden in plaats van in Ruurlo te pauzeren.

Ruurlo – Zutphen
(knooppunten 66 – 10)

Varssel: kraampje langs de weg

Varssel: kraampje langs de weg

Waar ik ook keek, overal bleef het landelijk, rustig en mooi, zeker toen de zon zich weer liet zien. Mijn bidon was echter leeg, iets dat niet veel voorkomt, en drinkgelegenheden waren schaars. Voorbij Varssel stond langs de weg een kraampje met groenten, fruit en een koelbox met frisdrank. Kwam dat even goed uit! In het weiland voor de boerderij aan de overkant van de weg graasden een paar Schotse hooglanders.
In de verte doemde de toren van de kerk van Hengelo op. Daarvandaan heeft de route een grillig verloop omdat het uitpijlen van knooppunt naar knooppunt niet altijd betekent dat de kortste weg gekozen wordt.

Vierakker: boerderij 't Spieker

Vierakker: boerderij ’t Spieker

De IJssel bij Zutphen

De IJssel bij Zutphen

In de buurt van Vierakker staat een bijzonder fraaie boerderij: ’t Spieker genaamd. De boerin die ik sprak, maakte me erop attent dat net als boerderij ’t Spieker veel boerderijen in deze omgeving op een terp staan, ter verdediging tegen het hoge water van de IJssel dat tot in de jaren ’50 ’s winters tot overstromingen leidde. Nu de dijken langs de IJssel zijn opgehoogd, is het beter.
Voorbij knooppunt 83 kwam de IJssel weer in zicht, slingerend door het land. Terwijl de zon langzaam onder ging, deden schapen op de oever zich tegoed aan het gras. Een foto makend van dit uitzicht, nam ik afscheid van deze tocht. Een prachtige tocht in een gevarieerd gebied waar ik nog nooit was geweest en waar zoveel moois te zien is waar ik vandaag niet aan toegekomen ben.
Bij een automatiek in de hal van het station van Zutphen een halve liter cola gekocht. Onderweg naar huis zou dat lekker smaken.

De Meern, 27 september 2015
Theo van Berkel

Fotoalbum

Routekaartje
Gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl

Routekaartje "Graafschaproute"

Routekaartje “Graafschaproute” © http://www.openstreetmap.org/copyright

 

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van beelden, boerderijen, landschappen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s