Vernieuwde Erfgooiersroute – knooppuntversie (51 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Hollandsche Rading – Egelshoek – Hilversum – Hilversumse Meent – Bussum – Naarden Vesting – Huizen – Blaricum – Laren – Hollandsche Rading
Solo. 50,5 km in 2:43:10; AvS: 18,67 km/u.
Bewolkt. 16 – 16,7º. ZZO kracht 1 – NNO kracht 3.

Knooppunten (vertrek en aankomst: station Hollandsche Rading)
Station Hollandsche Rading – 20 – 29 – 30 – 31 – (55) – 11 – 10 – 37 – 34 – 33 – 78 – 77 – 76 – 81 – 80 – 51 – 53 – 56 – 83 – 82 – 99 – station Hollandsche Rading
GPS-download op route.nl.
Laatst bijgewerkt: januari 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum →

(aanklikken in dit blog van een foto resulteert in een vergroting)

Omslag "Een verkenning door 'Stad en Lande van Gooiland'"

Omslag “Een verkenning door ‘Stad en Lande van Gooiland”

De Erfgooiersroute
Een Erfgooier is een mannelijke bewoner van het Gooi die uit Gooise ouders geboren is. Volgens Een verkenning door “Stad en Lande van Gooiland” (Huizen, 1988), een beschrijving van de eerste versie van Erfgooiersroute, kwam de benaming Erfgooier voor het eerst voor in de “Eerste Schaarbrief” (1404), waarin het gebruik van heide en weide in het Gooi was geregeld.
De Erfgooiersroute dateert uit het voorjaar van 1988 en was een themaroute, uitgezet door de Stad en Lande Stichting (die in 1979 haar tienjarig bestaan had gevierd) in samenwerking met de ANWB. Met deze route wilde de Stad en Lande Stichting recreërende fietsers een mooie tocht aanbieden en hun kennis over de Erfgooiers vergroten.
De Erfgooiersroute had het Geologisch museum Hofland bij het St. Janskerkhof in Laren als vertrekpunt en viel in drie delen uiteen: van het St. Janskerkhof in Laren tot het Corversbos bij Hilversum (25 km), daarvandaan tot Naarden-Vesting (13 km) en van Naarden-Vesting tot het St Janskerkhof in Laren (21 km). In het met zwart/wit foto’s geïllustreerde Een verkenning door “Stad en Lande van Gooiland” werden bezienswaardigheden beschreven en werd informatie gegeven over de bewogen geschiedenis en lotgevallen van de Erfgooiers en de geschiedenis van en ontwikkelingen in het Gooi in de loop der eeuwen.
In 1988 was de Erfgooiersroute niet bewegwijzerd. In Een verkenning door “Stad en Lande van Gooiland” is regelmatig naar ANWB paddenstoelen verwezen. Kruispunten, straten enz. zijn met naam en toenaam genoemd.
In 1995 werd de Erfgooiersroute in samenwerking met de ANWB met zeskante routebordjes bewegwijzerd. De route werd gesplitst in een noordelijke lus (38 km) en zuidelijke lus (24 km).
In september 2009 stopte de ANWB met het onderhoud van de bewegwijzering van eendaagse fietsrondjes, waaronder de Erfgooiersroute. Verdwenen routebordjes werden niet meer vervangen zodat de route langzamerhand in onbruik raakte. In samenwerking met iTRovator en het Regionaal Bureau voor Toerisme Gooi en Vecht is de Erfgooiersroute in 2014 in ere hersteld. De route, die de naam “Vernieuwde Erfgooiersroute” kreeg, heeft een lengte van ongeveer 53 km. Hij is gesplitst in een noordelijke lus (31 km) en een zuidelijke lus (26 km). De Vernieuwde Erfgooiersroute is volledig bewegwijzerd. Voor de bewegwijzering zijn de oude zeskante ANWB routebordjes aangevuld met routebordjes van Gooi & Vecht. De mogelijkheid bestaat om met een smartphone of tablet informatie te beluisteren over bezienswaardigheden langs de route.
Ondergetekende heeft een knooppuntversie van de Vernieuwde Erfgooiersroute gemaakt waarin de oorspronkelijke route zoveel mogelijk is aangehouden. Deze knooppuntversie heeft een lengte van ongeveer 51 kilometer.

Hollansche Rading – Hilversum
(station Hollandsche Rading – knooppunt 55)
In prachtig herfstweer gestart vanaf station Hollandsche Rading. De Vuurse Dreef in westelijke richting afrijdend, de N417 (Utrechtseweg) overgestoken en daarna over de Graaf Floris V weg, op de grens van de provincies Noord-Holland en Utrecht. Floris V is onlosmakelijk verbonden aan het Gooi. In 1280 kocht hij het Gooi (toen: Naerdincland) van de Abdissen van Elten die er 300 jaar zeggenschap over hadden gehad. Volgens Een verkenning door “Stad en Lande van Gooiland” werd Floris V in 1296 in het nabijgelegen Gooierbos door Herman van Woerden, Gerard van Velzen  en Gijsbrecht van Amstel gevangen genomen. De inzichten zijn veranderd. Volgens het Utrechts Archief gebeurde dit op de Hoge Weide, een halve mijl ten westen van de stad Utrecht. Tegenwoordig is er op die plek een nieuwbouwwijk die de naam Hoge Weide draagt.

Zicht op landhuis Einde Gooi

Zicht op landhuis Einde Gooi

Egelshoek: boerderij Vrede 't Best met grenspaal

Egelshoek: boerderij Vrede ’t Best met leeuwenpaal

Aan het begin van de Graaf Floris V weg ligt natuurgebied Einde Gooi, een vroegere buitenplaats. Dit natuurgebied is toegankelijk voor wandelaars. Het parkbos kenmerkt zich door een rijkdom aan paddenstoelen en biedt rust aan beschermde zoogdieren zoals de das.
Bij knooppunt 29 aan het einde van de Graaf Floris V weg een fotostop bij boerderij Vrede ’t Best, die tegenwoordig als zorgboerderij fungeert. Voor de boerderij staat een betonnen paal met het nummer 22 en de wapens van Noord-Holland en Utrecht. Dit is de laatste van de 23 Gooise “leeuwenpalen” die sinds 1719 van Blaricum tot aan Egelshoek de grens tussen Noord-Holland en Utrecht markeren. In de berm van de Graaf Floris V weg  zaten twee dames, pauzerend tijdens hun fietstocht. Een van hen bood aan bij de boerderij een foto van mij te nemen. Gevraagd naar een leuk vervolg van hun fietstocht, adviseerde ik hen naar Hollandsche Rading te fietsen en daarvandaan de bossen van Lage Vuursche op te zoeken.

Honden bij de rand van de Hoorneboegse heide

Honden aan de rand van de Hoorneboegse heide

De Weg op de Egelshoek slingert langs een woonwagenkamp, vliegveld Hilversum en een door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog aangelegd legerkamp.
Na bij knooppunt 30 de Noodweg overgestoken te zijn, belandde ik op de Hoorneboegse heide. Tientallen honden liepen af en aan over het fietspad. Stapvoets rijdend kon ik me een weg banen door de vrolijke meute. Ook aan de rand van de Hoorneboegse heide werden honden uitgelaten maar beduidend minder dan bij de Noodweg. In dit gebied is het loslopen van honden toegestaan. De viervoeters genieten dan ook volop van de ruimte die ze op deze manier krijgen.

Hilversum: Dudok huizen langs de Diependaalselaan

Hilversum: Dudok huizen langs de Diependaalselaan

Bij knooppunt 31 aan de rand van de Hoorneboegse heide over een klein fietspad naar de Bosdrift. Niets van de bebouwing langs de Bosdrift herinnert eraan dat in vroeger tijden vanuit Hilversum schaapskudden naar weiden en heide werden gedreven.
Vanaf de Hoorneboegse heide stijgt de Bosdrift langzaam maar zeker. Een geval van vals plat dat zich in deze route vaker voordoet.
De Bosdrift voert langs woningen die zijn ontworpen door Willem Marinus Dudok (1884-1974), een Nederlands architect en stedenbouwkundige die met zijn ontwerpen van wijken, scholen en gemeentelijke gebouwen bepalend is geweest voor het aanzien van Hilversum. Hij was ook de architect van de Utrechtse Stadsschouwburg en van de wijken die in Den Haag na de oorlog werden herbouwd.

Hilversum – Naarden
(knooppunten 55 – 78)
Knooppunt 55 naderend, ontstond verwarring omdat er plotseling een verwijsbord naar knooppunt 54 stond zonder zicht op het bij knooppunt 55 horende informatiepaneel. Het meest handig is om aan het einde van de Havenstraat linksaf de Vaartweg in te rijden in de richting van knooppunt 11. De Vaartweg, die langs woonzorgcentrum Boomberg voert, is evenals de Bosdrift een geval van vals plat en doet haar naam eer aan: de vaart gaat eruit.

Spanderswoud

Het Spanderswoud

Na de Geert van Mesdagweg te zijn overgestoken, voert de route over een breed pad door het Corversbos waarin een bijenschans is gevestigd. Sinds het begin van de veertiende eeuw worden er in het Gooi bijen gehouden. Tussen knooppunt 11 en 10 voert de route door het Spanderswoud, om uit te komen bij de Franse Kampweg.
Bij het Shell-tankstation aan de Franse Kampweg broodjes gekocht en even gepauzeerd. Daarna poldergebied in over de Melkmeent die langs de Hilversumse Meent voert. Het Schaarmeesterpad is één van de zijstraten van de Melkmeent. De naam “meent” is een benaming voor gemeenschappelijke weidegronden. De “schaarmeester” was degene die toezicht hield op het gebruik ervan. De Vernieuwde Erfgooiersroute fietsend, vond ik het leuk straatnamen tegen te komen die aan de tijd van de Erfgooiers herinneren.

Melkmeent: de Erfgooiersbrug

Melkmeent: de Erfgooiersbrug

Bij knooppunt 37 rechtsaf, de Naardermeer op, na eerst goed gekeken te hebben naar de Erfgooiersbrug over de Karnemelksloot. Op het naambord van de brug staat in blauw het wapen van de Stad en Lande Stichting met daaronder de jaartallen 1977-2002.
De eerste brug op deze plek is in 1644 gelegd. Eeuwenlang hebben Erfgooiers er gebruik van gemaakt. Al die tijd had de brug geen naam. Bij het 25-jarig bestaan van de Stad en Lande Stichting in 2002 werd aan deze brug de naam “Erfgooiersbrug” gegeven, als blijvende herinnering aan de Erfgooiers.

Naarden-Vesting: de Utrechtse Poort

Naarden-Vesting: de Utrechtse Poort

Naarden-Vesting: het Vestingpad

Naarden-Vesting: het Vestingpad

Vestingpad: een met paddenstoelen begroeide boomstronk

Het Vestingpad: een met paddenstoelen begroeide boomstronk

De Naardermeer volgend langs het gelijknamige natuurgebied, voert de route  over een brug langs de Forten Karnemelksloot naar de Verlengde Fortlaan in Naarden en daarna door Naarden-Vesting met imposante gebouwen als de Grote Kerk en het Burgerweeshuis.
Aan de rand van het Ruijsdaelplein rechtsaf, de Westwalstraat en de Oostwalstraat kruisend, onder de in 1877 gebouwde Utrechtse Poort door. Zijn in 1860 gebouwde voorganger was met de Amsterdamse Poort, die niet meer bestaat, de toegang tot Naarden-Vesting.
De route volgt nu het Vestingpad, een “bedekte weg” om Naarden-Vesting, beschermd als hij is door de wal aan de buitenzijde. Vanaf het Vestingpad is er een mooi uitzicht op de contouren van Naarden-Vesting en de torenspits van de Grote Kerk. Bovenop de wal ligt een wandelpad. De wal zelf is beplant met bomen. Aan de voet van de wal liggen her en der bunkers.
Vandaag kon ik me bij het zien van een boomstronk op de wal die van de wortels tot de top volledig bedekt was met kleine paddenstoelen, gelukkig prijzen. Twee wandelaarsters keken met bewondering toe hoe ik me in het gras in alle mogelijke bochten wrong om dit tafereel op de gevoelige plaat vast te leggen. Eén van hen vertelde hier in de ochtend ook geweest te zijn en met haar smartphone foto’s ervan gemaakt te hebben maar die vielen qua scherpte tegen. Mijn camera zou het vast beter doen, dacht ze. De tijd zou het leren.

Naarden – Laren
(knooppunten 78 – 51)
Voorbij knooppunt 78 voert de Vernieuwde Erfgooiersroute langs het Gooimeer met aan de verre overzijde Almere Havens met haar hoge gebouwen. Langs de Gooise kustlijn wemelde het van witte zeilen. Ondanks de zwakke wind zochten velen hun vertier op het water. Een mooie foto was er echter niet bij. Het uitzicht op het Gooimeer werd vertroebeld door hoog, dor riet en hoge, dorre braamstruiken.

Huizen: Fletcher hotel-restaurant De Kalkovens

Huizen: “De Kalkovens”

De Huizer haven

De Huizer haven

Voorbij recreatieoord Oud Valkeveen was het af en toe klimmen geblazen, maar nooit heftig. Een luide knal voor mij deed mij opschrikken. De fiets van een wat oudere fietser had een klapband opgelopen, die niet te repareren viel.
Enkele kilometers verderop reed ik Huizen binnen. Lange tijd heeft Huizen een bloeiende visindustrie gekend. Tot in de jaren ’80 van de vorige eeuw stonden er een kalkfabriek en een kalkzandsteenfabriek. De kalk werd gemaakt van schelpen die uit de Zuiderzee gewonnen werden en het voor het kalkzandsteen werd zand gewonnen aan de rand van de Utrechtse Heuvelrug. De vier schoorstenen van zalencentrum “De Kalkovens” herinneren aan die tijd. Die schoorstenen wekten bij mij de indruk dat op de plaats waar ze stonden, een kalkfabriek had gestaan. “Nee, het zijn kopieën van de echte schoorstenen” vertelde een enigszins op leeftijd zijnd echtpaar dat op een bankje wilde gaan zitten waar ik de Zwarte Reus tegenaan had gezet, foto’s makend. “De oorspronkelijke fabriek, die vier schoorstenen had, stond een eindje terug en is gesloopt” zei de man, die een Erfgooier bleek te zijn en in de visserij had gewerkt. We kwamen te spreken over de oude tijden, waarin het voor hem hard werken was. Tot voor kort reisden zijn vrouw en hij ieder jaar naar Hilversum om het Erfgooier-lidmaatschapsgeld te betalen. Nu genoten ze van de rust in de haven. Straks zouden ze konijntjes gaan voeren, waarvan er volgens zijn vrouw legio waren. Ik was ze onderweg niet tegengekomen.
Na een foto te hebben gemaakt van een lichtbaken bij de Huizer haven fietste ik richting Laren. De route voert hier langdurig door de bebouwde kom van Huizen om uit te komen op de Bergweg in Blaricum. bij de Tafelberg. In deze omgeving moet het klimvermogen worden aangesproken.

Groeve Oostermeent: Schotse hooglanders

Groeve Oostermeent: Schotse hooglanders

Even voor Laren voert de route langs het voor wandelaars toegankelijke natuurgebied “Groeve Oostermeent”, dat eigendom is van de Stichting Gooisch Natuurreservaat. Groeve Oostermeent ligt op de overgang van de Gooise stuwwal naar de Eemvallei en ontleent haar naam aan het feit dat hier tot 1975 zand werd gewonnen door een nabijgelegen kalkzandsteenfabriek. Nu is Groeve Oostermeent een klein, in ontwikkeling zijnd natuurgebied. Drentse heideschapen en Schotse hooglanders moeten door hun begrazing voorkomen dat het gebied dichtgroeit met bomen. In het voorbijrijden zag ik twee Schotse hooglanders grazen aan de voet van een eenzame boom.

Laren: restant Laarder engh

Laren: restant Laarder engh

In sneltreinvaart door Laren. Vrijwel niets gezien van de pittoreske boerderijen en andere huizen in dit kleine stadje. Wel langs het naast elkaar gevestigde Singer theater en het Singer museum gereden.
Richting knooppunt 51 ontaardde de weg in een vrijwel onbegaanbaar ruiterpad. Dit pad voert langs een oude eng, een gemeenschappelijk landbouwgebied. Leuk om op die manier kennis te maken met de geschiedenis van de Erfgooiers! Voor mij leidden twee ruiters hun paarden stapvoets langs twee andere paarden rechts van hen in het weiland. Ze wilden voorkomen dat de paarden in het weiland stampij zouden maken, waardoor hun paarden op hol zouden kunnen slaan.

Laren – Hollandsche Rading
(knooppunt 51 – station Hollandsche Rading)
Dit deel van de route, voor mij het laatste deel, voert tot aan knooppunt 53 over heidegebied en daarna door bos. Onderweg zijn er wildroosters, wat erop wijst dat er begrazers zijn, hier: Charolais runderen. Vandaag heb ik die niet gezien.

Laarder wasmeer: herfsttafereel

Laarder Wasmeer: herfsttafereel

Laarder wasmeer: zandgebied

Laarder Wasmeer: zandgebied

In de nabijheid van het Laarder Wasmeer ontvouwde zich aan de rand van een heidegebied een prachtig tafereel. De verdorde bladeren van een boom rechts van een fietspad hadden door de ondergaande zon een roodbruine kleur gekregen, waardoor de boom prachtig afstak bij de bruine, uitgebloeide struikheide en de blauwe lucht.
Een paar honderd meter verderop zag het landschap er totaal anders uit: eindeloze zandvlakten, waarin af en toe een naaldboom stond. De heide leek zich te hebben teruggetrokken.
Na knooppunt 56 voert de route rechttoe-rechtaan door de Maartensdijkse bossen, die in beheer zijn bij Stichting Het Utrechts Landschap, naar Hollandsche Rading. Langs het fietspad staan leeuwenpalen. Zoals beschreven in het voorgaande, markeren zij van Blaricum tot aan Egelshoek de in 1719 van kracht zijnde grens tussen Noord-Holland en Utrecht. In het voorbijrijden vroeg ik me af wat de reden was dat op de Utrechtse zijde van deze palen het wapen van Utrecht staat en niet dat van Noord-Holland. Een dergelijke paal moet toch aangeven dat degene die eraan voorbij loopt, Noord-Holland betreedt? Aan de Utrechtse kant moet dan toch het wapen van de provincie Noord-Holland staan? De zaak lijkt anders te liggen in termen van: tot hier en niet verder! Vanaf de Utrechtse kant is het tot aan de paal Utrechts grondgebied; voorbij de paal is het Noordhollands grondgebied. Vanaf de Noordhollandse kant (vanwaaraf het wapen van Noord-Holland zichtbaar is) is het tot aan zo’n paal Noordhollands grondgebied. Voorbij de paal Utrechts grondgebied. En dat voor een tocht die door het hedendaagse Noord-Holland loopt. Het is maar dat u het weet.

De Meern, 4 oktober 2015
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje
(gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl)

Routekaartje knooppuntversie "Vernieuwde Erfgooiersroute"

Routekaartje knooppuntversie “Vernieuwde Erfgooiersroute” © http://www.openstreetmap.org/copyright

 

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van landschappen, boerderijen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s