Dwarrelen in de Vijfheerenlanden, de Mariënwaerdt en de Betuwe (Vianen – Geldermalsen – Leerdam – Vianen, 89 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Vianen – Hagestein – Zijderveld – Heerlijkheid Mariënwaerdt – Tricht – Buurmalsen – Geldermalsen – Meteren – Enspijk – Asperen – Leerdam – Recht van Ter Leede – Leerbroek – Nieuwland – Meerkerk – Vianen
Solo. 89,15 km in 4:40:3; AvS: 19,1 km/u.
Zonnig. Zonnig. 20,4 – 25,5 – 23,3º. NNO kracht 3 – N kracht 3.

Knooppunten (vertrek en aankomst: TOP Vianen De Ponthoeve)
TOP Vianen De Ponthoeve – 10 – 11 – 12 – 4 – 1 – 44 – 86 – 85 – 87 – 16 – 32 – TOP Mariënwaerdt – 55 – 31 – 60 – 59 – 58 – 57 – 52 – 51 – 50 – 96 – 97 – 98 – 99 – 82 – 48 – 57 – 59 – 60 – 61 – 21 – 5 – 2 – 11- 10 – TOP Vianen De Ponthoeve
GPS-download op route.nl.
Laatst bijgewerkt: juni 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum →

(aanklikken in dit blog van een foto resulteert in een vergroting)

De route van vandaag voert door drie landstreken. Vanaf TOP Vianen De Ponthoeve rijdt u eerst door de Vijfheerenlanden, het gebied tussen Vianen, Hagestein, Everdingen, Leerdam en Arkel. Daarna doet u het landgoed Mariënwaerdt aan met haar weilanden en Parkbos om vervolgens door een deel van de Betuwe te fietsen. Daarna rijdt u door de Vijfheerenlanden terug naar TOP Vianen De Ponthoeve. De route voert langs TOP Mariënwaerdt, dat net als elk ander knooppunt van deze route als vertrek- en aankomstpunt kan fungeren.

TOP Vianen - De Ponthoeve

TOP Vianen De Ponthoeve

TOP Vianen De Ponthoeve
TOP Vianen De Ponthoeve (de naam “De Ponthoeve” is de naam  van het nabijgelegen pannenkoekenrestaurant), is sinds maart van dit jaar in bedrijf. Het ligt pal aan de afmeerplaats van het Vrevia-voetveer, dat op gezette tijden tussen Vreeswijk (Nieuwegein-Zuid) en Vianen vaart.
Zoals bij alle TOPs staan ook bij dit Toeristisch Overstap Punt informatiepanelen met wetenswaardigheden over het omliggende gebied en overzichtskaarten met wandel-, fiets- en kanotochten. Deze informatie is ook op internet te vinden (www.toproutenetwerk.nl) zodat u vanaf elk Toeristisch Overstap Punt goed voorbereid een wandeling kan maken of met de fiets of kano erop uit kan trekken.
Met een stuk of tien andere fietsers werd ik de Lek overgevaren. Eén van hen had een achterdrager op haar racefiets. Aan weerszijden ervan hingen volgepakte zwarte Ortlieb-fietstassen. “Iets aan de zware kant maar het heeft nog geen problemen gegeven” zei ze desgevraagd. Dat zou mijn Zwarte Reus ook moeten kunnen doorstaan, dacht ik. De veerman bleek niet berekend te zijn op haar biljet van 20 euro. Met kunst- en vliegwerk kon ik hem aan kleingeld helpen, wat voor mij het voordeel had ballast kwijt te raken.

Hagestein: geopende stuwen

Hagestein: geopende stuwen

Hoog water
De Lekdijk af in oostelijke richting. Deze brede dijk is geliefd bij motorrijders. Bij veel aanwonenden zijn zij minder geliefd. Langs de Lekdijk staan borden waarop zij verzocht worden met matige snelheid en zo min mogelijk geraas over de dijk te rijden. Niet alleen de aanwonenden zijn daarbij gebaat, ook de medeweggebruikers, waaronder toeristische fietsers. Door de hevige regenval in Duitsland in de afgelopen dagen was het waterpeil in het Duitse deel van de Rijn flink gestegen. Om het water in de Neder-Rijn en de Lek sneller af te kunnen voeren, had Rijkswaterstaat vorige week de stuwen bij Driel, Amerongen en Hagestein geopend. Bij Hagestein zag ik de geopende stuw. Een indrukwekkend gezicht. In de stilte was het geluid van het snelstromende water goed te horen.
Ik raakte in gesprek met twee toeristische fietsers uit Grave. Op geleide van een routekaartje met knooppunten wilden zij een fietstocht maken. Desgevraagd attendeerde ik hen op de 65 km lange, bewegwijzerde ANWB Vijfheerenlanden fietsroute die hiervandaan de Lekdijk af gaat, landinwaarts. “De accu’s zouden het net aankunnen” zei een van de fietsers, wijzend op zijn e-bike. Dit doet de vraag rijzen wat er gebeurt als de accu’s leeg zijn. Dan moet men op eigen kracht verder en dat terwijl de e-bike vanwege het gewicht van de accu’s en de motorische aandrijving zwaar is. Niet geheel bekend met de omgeving, hielden de toeristische fietsers vast aan hun oorspronkelijke plan naar Lexmond te fietsen en daarvandaan landinwaarts. Dat is ook een mooie tocht.

Blaffende honden in de Vijfheerenlanden
Dijkafwaarts over de Hoevenweg naar Hagestein, dat ten opzichte van het omliggende land verhoogd ligt met op het hoogste punt het kerkgebouw van de Nederlands Hervormde Kerk. Daarna over de Autenasekade en de Bolgerijsekade, echo’s van de ontginningen van lang geleden, het achterland van de Vijfheerenlanden in. Ik kwam langs weilanden en langs griendculturen, waar de Vijfheerenlanden om bekend staan. Voor het eerst in mijn leven zag ik een purperreiger overvliegen. Verderop, in de Zouwenboezem, hebben purperreigers een broedgebied.

Zijderveldselaan: boerderij

Zijderveldselaan: boerderij

Langs de sloten was er een uitbundige groei en bloei van gele lis. In de sloten was er volop gele plomp en her en der witte waterlelies. Bij de driesprong Kostverlorenweg – Bolgerijsekade wilde ik graag een foto nemen van zo’n mooi tafereel. Terwijl ik de camera op scherp stelde, klonk achter me hard geblaf. Een grote waakhond maakte zich druk over mijn aanwezigheid. Het tafereel voor een andere keer bewarend, besloot ik me uit de voeten te maken maar niet nadat ik me ervan overtuigd had dat de hond, die vast en zeker aan de overkant van de sloot met mij mee zou rennen, door gesloten toegangshekken op zijn erf zou blijven en niet de weg op zou kunnen rennen om me aan te vallen. Het fotograferen van een oude, van blokpleister voorziene boerderij aan de Zijderveldselaan ging eveneens niet door: twee waakhonden die zich zo te zien door de heg heen wilden dringen om me te verjagen. Ik nam genoegen met het fotograferen van een iets modernere boerderij verderop aan de Zijderveldselaan, met een boenhok aan de rand van de sloot.

Zijderveld: kerkgebouw Hervormde Gemeente

Zijderveld: kerkgebouw Hervormde Gemeente

De kerk van Zijderveld
Aan het einde van de Zijderveldselaan rechtsaf, richting de N484 en de tamelijk ingewikkelde rotonde. Eerst een uitvoerige blik geworpen op het kerkgebouw van de Hervormde Gemeente van Zijderveld en haar markante, uit drie transen bestaande toren, gesierd met fraaie pinakels. Het kerkgebouw, dat op de lijst van rijksmonumenten staat, dateert uit de 19e eeuw en staat op het hoogste punt van Zijderveld. Achter de kerk is er een klein kerkhof. De oorspronkelijke kerk dateert uit de 15e eeuw. De muur die op het westen staat, is bedekt met wit blokpleister. Dat geeft een pittoresk karakter aan het gebouw. De werkelijkheid is rauwer. Blokpleister moet voorkomen dat regen op de lange duur tot vochtinslag leidt. De muur die op het oosten staat, is niet bedekt met blokpleister. De regen komt immers meestal vanuit het westen.
Het viel niet mee een goede plek te vinden om een foto van deze kerk te maken. Een voorbijgaande vrouw noemde zonder mankeren wel vijf plaatsen op waarvandaan een mooie foto kon worden gemaakt.

Mariënwaerdt: de kudde Lakenvelders

Mariënwaerdt: de kudde Lakenvelders

Mariënwaerdt: het landhuis

Mariënwaerdt: het landhuis

Mariënwaerdt: "Twee jonge paarden"

Mariënwaerdt: “Twee jonge paarden”

Mariënwaerdt
Over het viaduct over de A2 en daarna via de Kerkweg naar knooppunt 44 op de Diefdijk. Even rechtsaf, daarna linksaf, de Stokvisweg in, naar knooppunt 86. Daarna de Hoevenseweg op. Hier begint de Heerlijkheid Mariënwaerdt, een landgoed van 900 hectare dat sinds 1734 in handen is van de familie Van Verschuer. Weilandgebied gaat langzaam over in parkbos. Weinig verkeer over de smalle asfaltwegen, die haaks op elkaar lopen.
In de schaduw van de bomen aan de rand van een van de met boterbloemen begroeide weilanden lag een kudde zwarte en bruine Lakenvelders. Op de website van het landgoed viel te lezen dat de kudde meer dan 70 runderen telt. Dit jaar mochten ze half april de stal verlaten, tamelijk vroeg voor hun doen. Een groot deel van de runderen is drachtig.
Bij de oprit naar het landhuis staan bordjes met “verboden toegang”. Zodoende vanaf de Kloostersteeg een foto gemaakt van het landhuis. In de weide rechts van het landhuis staan grote, knalgele tillen. Het lukte me die buiten beeld te laten.
Genietend van een Sultana wafeltje zag ik in het lommerrijke parkbos bij het landhuis de bronzen beeldengroep “Twee jonge paarden”, vervaardigd in de jaren ’90 door Julia M. Thorn Leeson  barones van Verschuer (1926-2016).
Alvorens het landgoed te verlaten, bekeek ik de omliggende gebouwen en boerderijen. Mariënwaerdt oogt als een gemeenschap op zich. De rust die er overal heerst, lijkt een echo van het vroegere Mariaklooster, dat plaats heeft gemaakt voor het landhuis.

De Betuwe
Bij knooppunt 55 linksaf, de Kloostersteeg in, die overgaat in de Mariënwaerdt Appeldijk die langs de Linge loopt. De Mariënwaerdt Appeldijk is geliefd bij wandelaars en fietsers. In deze tijd van het jaar geen bloesem meer aan de fruitbomen maar de inrichting van het land valt goed te zien.

Tricht: Windhoosmonument

Tricht: Windhoosmonument

Tricht doemde op, met aan de rand kleine boerderijen. De Lingedijk volgend, kwam ik in de buurt van het centrum. Vóór de spoorwegovergang linksaf, de Bulkstraat in gereden, op zoek naar het Windhoosmonument. Op 25 juni 1967, een zomerse dag met extreem hoge temperaturen zoals die van vandaag, werden Oostmalle (B), Chaam en Tricht door windhozen getroffen, Chaam twee keer door dezelfde windhoos. In Tricht vielen vijf doden en tientallen gewonden. Meer dan tweehonderd woningen en bedrijven werden geheel of gedeeltelijk verwoest. Ik herinner me nog dat wij thuis in Utrecht erg onder de indruk waren van deze ramp; met de trein reden we, als we op bezoek gingen bij familie in Brabant, altijd langs Tricht.
In 1972 werd aan de Bulkstraat in Tricht een door Marcus Ravenswaaij vervaardigd gedenkteken onthuld: het Windhoosmonument, een bronzen beeld op een zwerfkei, mensen voorstellend die de lucht in worden geslingerd. In januari 2012 werd het beeld gestolen. In opdracht van het Historisch Genootschap Tricht maakte Marijke A. Deege, de weduwe van de in 2003 overleden Marcus Ravenswaaij, een nieuw ontwerp van het beeld, waarbij zij uitging van het oorspronkelijk ontwerp. Op 25 juni 2015, 48 jaar na de windhoos, is het vernieuwde monument onthuld. Bij het monument staat een betonnen tafel met op een bronzen plaquette het aangrijpende opschrift: VROUWEN VAN HEEL ‘T PLATTELAND / DOOR DE RAMP BEWOGEN / BRACHTEN DIT PLANTSOEN TOT STAND / TROOST VOOR DROEVE OGEN.

Betuws fruitstalletje

Betuws fruitstalletje

In Geldermalsen werd het tijd voor de lunch. Naar een tankstation langs de provinciale weg. Broodjes gekocht en cola.
De route vervolgd naar Meteren, even buiten Geldermalsen. Slingeren door het buitengebied met agrarisch bedrijf. Afstappen om de omgeving te fotograferen was er niet bij: wéér een blaffende waakhond en niet zo’n kleintje ook! Snel doorfietsen met links van mij de Betuwelijn, waarmee men het landschap hier stevig overhoop heeft gehaald.
Door Enspijk en vervolgens over wegen, omzoomd met bomen, richting Leerdam. Bij knooppunt 50 rechtsaf, de Lageveldweg op. Rechts langs de weg stond een fruitstalletje. Typisch voor de Betuwe, dacht ik bij mezelf. Er was van alles te koop: witte druiven, platte perziken, kersen en een bakje aardbeien, het laatste bakje. De aardbeien waren groot, sappig en zoet. Ik had er een beste maaltijd aan.

De Linge voorbij Fort Asperen

De Linge voorbij Fort Asperen

Asperen: kazemat en loopgraven

Asperen: kazemat en loopgraven

Over de Tiendweg rijdend, naderde ik Fort Asperen, dat deel uit heeft gemaakt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In de omgeving van het fort zijn tal van werkzaamheden gaande om de Waterlinie nieuw leven in te blazen. Van Spijk tot aan fort Everdingen worden de loopgraven en groepsschuilplaatsen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoveel mogelijk teruggebracht in de toestand waarin ze in de Tweede Wereldoorlog verkeerden. Ook op andere plaatsen, zoals bij Fort Vechten (Bunnik) wordt aan de Linie gewerkt. Binnenkort zal blijken of de Unesco de Nieuwe Hollandse Waterlinie als werelderfgoed aanmerkt, zoals ook de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie van 135 km om Amsterdam, op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat.
Bij knooppunt 97 linksaf, de Lingedijk op. De Linge lag erbij als een strakblauwe rivier onder een zomerse hemel. Af en toe zag ik een plezierjacht of een roeiboot. Het waterpeil in de Linge leek me tamelijk hoog. Rechts van de Lingedijk zag ik bij een kazemat een gerestaureerde loopgraaf.

Leerdam: De Oude Horn

Leerdam: De Oude Horn

Terug in de Vijfheerenlanden
Na bij Asperen de Linge te zijn overgestoken, door naar Leerdam over de Meerdijk. Bij knooppunt 48 afgestapt om het gemaal “De Oude Horn” te bekijken, een schepradgemaal.
De Oude Horn heeft geen bemalingsfunctie meer. Vandaag de dag is het in gebruik als atelier.
Met haar witte muren en grote scheprad is De Oude Horn een opvallend gebouw. Het sluisje links naast het gemaal is gerestaureerd. Er zijn twee nieuwe houten sluisdeuren geplaatst.
In het centrum van Leerdam neergestreken op het plein bij de Grote Kerk. Het was tijd voor opladen. In mijn geval: Magnum Classic en cola. Daarna door in westelijke richting. Langs natuurgebied “Het Recht van Ter Leede” (weilanden, bos). Via Leerbroek richting Nieuwland en daarvandaan naar het Merwedekanaal, om voor de Bazelbrug rechtsaf te slaan, de Grote Kanaaldijk op.

Meerkerk: de Bonkmolen aan het Merwedekanaal

Meerkerk: de Bonkmolen aan het Merwedekanaal

Vanaf de brug over het Merwedekanaal bij de Bonkmolen in Meerkerk zochten een aantal jongens verkoeling in het water. Ik stak de brug over en sloeg daarna direct rechtsaf en reed het fietspad op langs het Merwedekanaal dat tot in Vianen doorloopt. Aan mijn linkerzijde weilanden, in de verte begrensd met bomen, en af en toe zicht op de Lekdijk. Aan mijn rechterzijde het kanaal met daarachter de Vijfheerenlanden. In het kanaal zag ik een aalscholver, die af en toe naar beneden dook, op jacht naar voedsel.
Aangekomen in Vianen, reed ik in rustig tempo naar TOP Vianen De Ponthoeve, waarvandaan ik met het voetveer de Lek overstak en naar huis fietste, terugkijkend op een goed verlopen tocht met veel landschappelijk schoon.

De Meern, 5 juni 2016
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje
(gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl)

Routekaartje "Dwarrelen in de Vijfheerenlanden, Mariënwaerdt en de Betuwe" © http://www.openstreetmap.org/copyright

Routekaartje “Dwarrelen in de Vijfheerenlanden, Mariënwaerdt en de Betuwe” © http://www.openstreetmap.org/copyright

 

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van landschappen, boerderijen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s