Van Gogh fietsroute – lus Zundert (Ulvenhout – Baarle Hertog – Hoogstraten – Zundert – Breda – Ulvenhout, 97 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Ulvenhout – Alphen – Kwaalburg – Boshoven – Baarle Nassau – (B) Baarle Hertog – Gel – Zondereigen – Ginhoven – Wortel – Hoogstraten – (NL) Maalbergen – Wernhout – Zundert – Klein Zundert – Luitert – Tiggeltscheberg – Rijsbergen – Overa – Breda – Ulvenhout
Met mijn fietsmaat. 97,45 km in 5:20:01; AvS: 18,27 km/u.
In aanvang bewolkt, regenbui van tot Zondereigen tot Hoogstraten, daarna toenemend opklarend. 16,5 – 20,2º. NW kracht 1.

Knooppunten (vertrek en aankomst: Ulvenhout, knooppunt 38)
38 – 37 – 59 – 60 – 61 – 65 – 66 – 76 – 78 – 97 – 92 – 91 – 82 – 87 – 8 – 99 – 12 – 11 – 52 – 53 – 28 – 33 – 94 – 51 – 56 – 46! – 47 – 88 – 86 – 87 – 17 – 18 – 27 – 5 – 83 – 36 – 84 – 38
GPS-download op route.nl.
Laatst bijgewerkt: juli 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum →

(aanklikken in dit blog van een foto resulteert in een vergroting)

In het zonnetje gezet
Mijn fietsmaat en ik vieren mijn verjaardag met een fietstocht. Enkele weken geleden was ik zestig jaar geworden. Vandaag zouden we de hierbij horende tocht rijden.
Aanvankelijk had ik het idee het grensgebied van Zuid-Limburg op te zoeken. In de wetenschap dat heuveltjes mij niet zo goed liggen, raadde mijn fietsmaat dit af. Ze stelde voor een deel van de Van Gogh fietsroute te rijden. Gebruikmakend van het fietsknooppuntennetwerk zouden we zelf onze route kunnen samenstellen. Na enig gepuzzel besloten we de lus van Zundert als basis te nemen, in oostelijke richting uitgebreid met de verbindingswegen tussen de lus van Zundert en de lus van Tilburg en in zuidelijke richting met een uitstapje naar het gebied rond het Belgische Hoogstraten.

Ulvenhout: 60 jaar!

Ulvenhout: 60 jaar!

Met de auto reden we naar Ulvenhout, op zoek naar knooppunt 38 dat als vertrek- en aankomstpunt zou fungeren. Aan het wegdek te zien had het kort voor onze komst flink geregend. De weermannen en -vrouwen hadden ons een paar buien in het vooruitzicht gesteld die in de loop van de dag over ons heen zouden trekken. Met een beetje geluk zouden we het daarna droog houden en met regenjacks in onze zadeltasjes waren we op alles voorbereid.
Na de auto geparkeerd te hebben, was het tijd voor een staatsiefoto, compleet met feestballon. Mijn fietsmaat gaf me een boekje cadeau, geschreven door Jelle Brandt Corstius, die hierin verslag doet van een fietstocht van Amsterdam naar de Middellandse Zee waar hij op een bijzondere manier afscheid neemt van zijn kort ervoor overleden vader. Een aangrijpend, boeiend geschreven reisverhaal. Het eerste deel van zijn tocht (Amsterdam-Luxemburg) viel voor een groot deel samen met mijn eerste fietstocht naar Luxemburg, jaren geleden. Ik herkende een aantal van de beginnersproblemen die Brandt Corstius als fietser moest overwinnen.

Ulvenhoutse Bos

Ulvenhoutse Bos

Van 60 naar 65
Over een smalle rij tegels fietsten we het Ulvenhoutse Bos in, de knooppunten achterna en daarmee de verbinding volgend tussen de Zundertse en de Tilburgse lus.
Het Ulvenhoutse Bos maakt deel uit van natuurgebied De Baronie van Breda, dat beheerd wordt door Staatsbosbeheer. Het Ulvenhoutse Bos is een open bosgebied met gemengd bos, als ik het goed heb gezien: naaldbomen en loofbomen. De paden zijn rechttoe-rechtaan. Meestal volgden we tamelijk goed begaanbare, betegelde fietspaden die slechts op sommige plaatsen ondermijnd waren door oprukkende boomwortels. Op doorgaande wegen werden we vaak ingehaald door groepjes helmdragende racefietsers die er flink de vaart in hadden maar ons nooit van de weg afblaften, iets dat boven de rivieren vaak gebeurt.

... van 60 naar 65 ...

… van 60 naar 65 …

Bij een verwijsbord bij knooppunt 61 in het Ulvenhoutse Bos kon ik terugblikken op de voorbije 60 jaren en vooruitkijken naar mijn 65e verjaardag, in de wetenschap dat ik daarna nog tot mijn 68e verjaardag aan het werk zal zijn alvorens met pensioen te gaan. Het verwijsbord gaf mijn 60e verjaardag aan die achter mij lag en mijn 65e en 68e verjaardag die voor mij liggen. Een bijzonder treffende illustratie van mijn levensweg.
Tot in Alphen reden we gelijk op met de LF13a, het deel van de 285 km lange Schelde-Rheinroute die van Vlissingen naar Venlo loopt. In de buurt van Alphen maakte het bos langzamerhand plaats voor agrarisch gebied, met veeteelt en akkerbouw. Voorbij buurtschap Kwaalburg (knooppunt 63) sloegen we een smal fietspad in, waarlangs groene borden staan met de aanduiding “Bels lijntje”. Dit fietspad is tussen 1989 en 1993 aangelegd op de bedding van de vroegere spoorlijn tussen Tilburg en Turnhout. Een smal, goed begaanbaar fietspad door mooi natuurgebied.

Baarle-Nassau: koffie en vlaai

Baarle-Nassau: koffie en vlaai

In het centrum van Baarle-Nassau pauzeerden we. Op het terras van koffiecorner ’t Singeltje, terwijl de bewolking langzaam toenam, genoten we van koffie en vlaai.
Het was een drukte van belang. Auto’s en fietsers reden af en aan. Wandelaars en winkelend publiek staken de weg over, soms met gevaar voor eigen leven. Links aan de overkant van de straat, naast de waterpomp, verzamelde zich een groep motorrijders die met knallende uitlaten op weg ging naar verre oorden.
Na te hebben afgerekend, worstelden ons door de nauwe straatjes van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog om over het Bels Lijntje richting het zuidwesten te gaan.
Bij knooppunt 87 sloegen we rechtsaf, de Van Gogh fietsroute enige tijd latend voor wat hij was.

Vluchtelingen en landlopers
Kort voor Zondereigen zagen we dat het zicht op Hoogstraten meer en meer vervaagde door oprukkende regenbuien. Terwijl we onze jackjes aantrokken vielen de eerste druppels die overgingen in een bui die een minuut of tien aanhield. Er viel teveel regen om een foto van onszelf te maken maar we voelden ons, ploeterend tegen de bui in, ware flandriens en allesbehalve patattencoureurs. De rest van de dag zouden we het droog en – tegen onze verwachting in – zonnig houden.

Dodendraadroute: informatiepaneel # 11

Dodendraadroute: informatiepaneel # 11

In het gebied tussen Baarle-Hertog en Hoogstraten herinnert veel aan wat zich hier tijdens de Eerste Wereldoorlog heeft afgespeeld. Even buiten Baarle-Hertog reden we langs een oude mobilisatieplaats. Informatie op een bord bij de ingang maakte duidelijk waar vroeger de appèlplaats was en waar de wapens waren opgeslagen. Richting Wortel fietsend, kwamen we langs een groot informatiebord van de “Dodendraadroute”, een 38 kilometer lange interactieve fietsroute die in linksomgaande richting Baarle-Nassau, Minderhout, Hoogstraten, Zondereigen en Baarle-Hertog aandoet. Op het informatiebord dat wij tegenkwamen, was uitgelegd hoe de Duitsers in de Eerste Wereldoorlog de Nederlands-Belgische grens met onder stroom gezet prikkeldraad hadden afgezet om te voorkomen dat burgers en soldaten vanuit België de grens zouden oversteken. Wie een poging waagde zonder zich tegen de electriciteit te beschermen, moest het met de dood bekopen. Het prikkeldraad werd dus een dodelijke draad, een “dodendraad”. Een QR-code op het bord maakt het mogelijk om op een smartphone naar een verhaal te luisteren over wat hier in de oorlogsjaren zoal is gebeurd.

Begraafplaats Wortelkolonie

Begraafplaats Wortelkolonie

Langs maisakkers fietsend, kwamen we in het bosgebied rond Hoogstraten. We zwalkten over een brede, onverharde weg met venijnige gaten waartegen fietsbanden en spaken niet altijd bestand zijn. Met af en toe moeite konden we die gaten omzeilen. Rechts van ons een haag en een ingang naar een begraafplaats. Aan weerszijden van het pad dat door de begraafplaats loopt, staan grafkruisen. Aan het einde van het pad staat een groot kruis, een oorlogsmonument. Dit kerkhof is het kerkhof van de landloperskolonie, een strafkolonie die hier, in de omgeving van Wortel, gevestigd was. Landlopers die op basis van het landlopersverbod gearresteerd waren, moesten de rest van hun leven doorbrengen in de strafkolonie. Bij aankomst werd hun naam vervangen door een nummer. Onder dat nummer leefden ze, stierven ze en werden ze begraven. Het kruis op hun graf is voorzien van een plaatje met daarop nummer, geboortedatum en overlijdensdatum.

Hoogstrten: de Laermolen

Hoogstraten: de Laermolen

Een oude watermolen
In de buurt van knooppunt 11 klonk het geklater van het water van de Mark, een beekje. We zagen de Laermolen, een onderslag watermolen, waarmee bedoeld wordt dat het water aan de onderzijde van het scheprad stroomt zodat het scheprad het maalwerk in de molen in beweging kan zetten. De geschiedenis van de Laermolen gaat terug tot 1380. In dat jaar had de Laermolen de functie van graanmolen. Korte tijd later kreeg hij de functie van oliemolen. Aan de overzijde stond een schorsmolen. In 1576 werd de Laermolen door de geuzen verwoest. Na 1613 werd hij herbouwd. Rond 1860 werd de Laermolen stilgezet; de schorsmolen bleef in bedrijf tot 1913, toen beide molens werden leeggehaald. Na afloop van de Eerste Wereldoorlog werd de schorsmolen gesloopt. Tussen 1995 en 2004 werd de Laermolen gerestaureerd en bedrijfsvaardig gemaakt.
De stilte werd verstoord door twee grote lammeren die in een klein weiland hun moeder sommeerden zich weer bij hen te voegen. Het moederdier had zich door een gammel hekwerk gewurmd om langs de weg te grazen. Mijn fietsmaat vond dat we haar terug moesten brengen, het weiland in. De kans bestond dat de lammeren eveneens zouden uitbreken, hun moeder achterna en dan zou het tot ongelukken kunnen komen. Het schaap liet zich echter niet terugdrijven. Onverrichter zake zochten we onze fietsen op en gingen we verder.

Een niet zo eenvoudige grensoverschrijding
In Hoogstraten streken we neer op het terras van restaurant Den Bottel. We waren nog niet op de helft van de rit. Een uitsmijter moest ons weer op krachten brengen. Aan een naast ons zittende toerfietser vroegen we of er in de nabijheid een kasteel was. Het gebouw bleek inmiddels een gevangenis te zijn. We lieten het voor wat het was.

Smokkelweggetje richting knooppunt 56

Smokkelweggetje richting knooppunt 56

Ondertussen liet de zon zich van haar zomerse kant zien en gingen we  op weg voor het resterende deel van de tocht. Langs weilanden en maisakkers fietsend, verlieten we via een smokkelweggetje het Belgische land om bij knooppunt 56 weer in Noord-Brabant te fietsen en bij knooppunt 47 in te haken op de Zundertse lus van de Van Gogh fietsroute. Door de regen was het weggetje voor mijn Zwarte Reus onbegaanbaar. Afstappen en lopen. Vorig jaar, tijdens een fietstocht waarvan op deze website verslag is gedaan in het blog De Baronie van Breda en de Antwerpse Kempen, was ik over dit weggetje van knooppunt 56 naar België gereden. Het was toen beter begaanbaar dan nu! Ik was een beetje jaloers op mijn fietsmaat. Haar hybride Santos-wereldfiets is een ongemotoriseerde Landrover die bestand is tegen weer, wind en oneffen wegen en paden.

Zundert: Van Gogh banier

Zundert: Van Gogh banier

Oren van Van Gogh
Even na drieën kwam Zundert in zicht. De hoofdstraat was aan weerszijden gesierd met banieren waarop gewag werd gemaakt van het feit dat Van Gogh in Zundert in 1853 geboren was. Op dit tijdstip zou het mogelijk moeten zijn om in een souvenirwinkel een passend aandenken aan deze tocht op de kop te tikken, dacht ik, me de vergeefse zoektocht herinnerend naar een miniatuur Sint-Jan in de tocht Brabantse wortels, begin deze maand. Helaas, Vincent kon zich zo te zien niet verheugen in een souvenircultuur zoals die in Den Bosch rond Johannes de Evangelist was ontstaan.
In een etalage zag ik kleine, fraaie witte oren liggen, zonder prijskaartje. Zo’n oortje zou zonder moeite in mijn zadeltas mee kunnen. “Nee, dat zijn geen souvenirs” zei mijn fietsmaat. Het was de etalage van EyeWish Groeneveld, een opticiëns- en audiciënswinkel waar brillen en gehoortoestellen worden verkocht. Ik moest me tevreden stellen met een close-up foto van een aan een lantaarnpaal bevestigde banier met daarop een afbeelding van een door Van Gogh vervaardigd zelfportret.

Zundert: de Akkermolen

Zundert: de Akkermolen

De Akkermolen
Zundert uit rijdend, herinnerde ik me dat ik tijdens De Baronie van Breda en de Antwerpse Kempen tevergeefs gezocht had naar de Akkermolen, een oude standerdmolen. De Willem Pastoorsstraat afrijdend, ontwaarde ik rechts van mij een straatnaambordje “Akkermolenweg”. “Ho, hier rechts, molen!” riep ik tegen mijn fietsmaat, in de veronderstelling dat dergelijke straatnamen naar molens verwijzen. Zonder op of om te kijken sloeg ik rechtsaf, de Akkermolenweg in, op zoek naar de molen. Deze ging schuil achter een rotonde.
Op de plek waar de Akkermolen staat, stond in de eerste helft van de vijftiende eeuw een watermolen, die op zeker moment door een windmolen vervangen werd. Deze windmolen werd in 1584 door de Spanjaarden verwoest. In het begin van de zestiende eeuw werd op deze plek een standerdmolen gebouwd, de Akkermolen. Het was een dwangmolen. De boeren in de omgeving waren verplicht hun graan in deze molen te laten malen. Nadat in 1830 de molendwang was afgeschaft, kwam de Akkermolen in particuliere handen. In 1950 brak de bovenas en verloor de Akkermolen haar wieken. Na jaren verval werd de molen aangekocht door de gemeente Zundert, die de molen in 1961 liet restaureren. Een tweede restauratie volgde in 1991. De molen, maalvaardig, is nu eigendom van een stichting.

Richting Overa: weidelandschap

Richting Overa: weidelandschap

Mastbos: knooppunt 5

Mastbos: knooppunt 5

Mastbos, knooppunt 5: ruiterpad

Mastbos, knooppunt 5: ruiterpad

Richting Breda: ven bij Bouvigne

Richting Breda: ven bij Bouvigne

Breda: kasteel Bouvigne

Breda: kasteel Bouvigne

Boerenland, bossen, vennen en een kasteel
Korte tijd reden we door agrarisch gebied. Even voorbij knooppunt 88 sloegen we rechtsaf en reden we weer door bosgebied. Bij knooppunt 86 hielden we pauze. Eigenlijk was het de bedoeling linksaf te slaan richting knooppunt 9 en over de lus Etten-Leur terug te keren naar Ulvenhout, maar mijn conditie liet dat vandaag niet toe. We besloten via Rijsbergen naar knooppunt 38 te fietsen. Onderweg kwamen we langs een informatiepaneel waarop werd uitgelegd hoe door natuurbeheer en andere activiteiten de bijen een helpende hand wordt toegestoken. We fietsten ook langs een centrum voor kraaien. Die waren in geen velden of wegen te bekennen.
De route die we ter plekke bedacht hadden, bleek samen te vallen met de LF13a zodat we, als we een knooppunt zouden missen, de LF13a bordjes konden volgen om in Ulvenhout uit te komen.
Voorbij Rijsbergen reden we door agrarisch gebied. Rechts van ons, langs het Slikstraatje, mooie doorkijkjes op weilanden, omzoomd met bomen. Her en der graasden runderen.
We naderden het Mastbos en zouden midden in het bos op een kruispunt van paden aankomen. Onverharde paden, dat wel, maar niet al te zanderig. Er kon dus gefietst worden. Langs een van de paden was een ruiterpad aangelegd waar zo te zien veel gebruik van werd gemaakt. De bosbodem was dicht begroeid met adelaarsvarens.
Ter afscheid van deze tocht maakten we foto’s van het Mastbos. Korte tijd later, bij het naderen van knooppunt 5 richting Breda veerde ik rechtop in het zadel. Ik herkende het ven dat ik kort na vertrek uit Breda had gezien in De Baronie van Breda en de Antwerpse Kempen. En waar het ven was, was ook kasteel Bouvigne, dat we in onze ter plekke bedachte route-inkorting stilzwijgend hadden afgeserveerd. Het ven lag er in de namiddagzon prachtig bij en weerspiegelde een overdrijvende wolkenband.
Kasteel Bouvigne liet zich niet gemakkelijk vinden. Heen en weer over een marktplein met knooppuntverwijsbordjes waar we niet veel wijzer van werden. Ten lange leste vonden we kasteel, dat zich spiegelt in het water van de omliggende gracht, waarin een zwaan zich statig voortbewoog. Op dit uur van de dag was de poort van het kasteel dicht. Niettemin vormde het een mooie afsluiting van deze tocht en zetten we koers naar knooppunt 38 in Ulvenhout om daarvandaan met de auto huiswaarts te gaan.

De Van Gogh fietsroute

Overzichtskaart Van Gogh fietsroute (bron: PDF Van Gogh fietsklapper)

Overzichtskaart Van Gogh fietsroute (bron: PDF Van Gogh fietsklapper)

De Van Gogh fietsroute, ontwikkeld door de Stichting Van Gogh Brabant en “Routebureau Brabant” is medio 2013 in gebruik genomen. In februari 2016 is hij uitgeroepen tot “Europese fietsroute van het jaar 2016”. Nog niet eerder is een Nederlandse fietsroute die eer ten beurt gevallen.
De lengte van de grote rondgaande Van Gogh fietsroute bedraagt 335 kilometer. De rondgaande route verbindt vijf fietsroutes vanuit steden die op een of andere wijze met het leven en werk van Van Gogh verbonden zijn:

  • Zundert (geboorteplaats van Van Gogh, 60 km)
  • Tilburg (Vincents tekenlokaal, 51 km)
  • Nuenen (het Vincentre, 51 km)
  • Etten-Leur (Van Gogh Kerk, 49 km)
  • ’s Hertogenbosch (Het Noordbrabants Museum, 3o km)

De Van Gogh fietsroute en haar deelroutes zijn beschreven in de Van Gogh fietsklapper, uitgegeven door de Stichting Van Gogh Brabant, met uitneembare fietskaarten en met beschrijvingen van bezienswaardigheden langs de route en van leuke uitstapjes. Op diverse websites kan een brochure van de Van Gogh fietsroute worden gedownload.

Van Gogh routebordje

Van Gogh routebordje

De Van Gogh fietsroutes vallen samen met het landelijk fietsknooppuntennetwerk. Bij een groot aantal fietsknooppunten staat een speciaal voor de Van Gogh fietsroutes ontworpen routebordje. De pijl op deze bordjes geeft de richting aan die gevolgd moet worden. Daarna is het “rechttoe-rechtaan” rijden langs de fietsknooppunten tot het volgende Van Gogh routebordje opduikt. In de routegids en op diverse websites zijn de tussenliggende knooppunten opgesomd.
De Van Gogh fietsroutes zijn linksomgaand en rechtsomgaand bewegwijzerd. Daarbij is geen gebruik gemaakt van een -a- en -b- markering of een andere markering die aangeeft dat het de linksomgaande of de rechtsomgaande route betreft. Op de bordjes is niet aangeduid op welke deelroute ze betrekking hebben.

De Meern, 31 juli 2016
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje (vertrek- en aankomstpunt: Breda NS)
(gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl)

Routekaartje "Van Gogh fietsroute - lus Zundert" © http://www.openstreetmap.org/copyright

Routekaartje “Van Gogh fietsroute – lus Zundert” © http://www.openstreetmap.org/copyright

 

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van beelden, boerderijen, landschappen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s