Fietsrondje in de Meijerij van ‘s-Hertogenbosch (Maliskamp – Veghel – Uden – Nistelrode – Maliskamp, 61 km)

Doorkomstplaatsen (routekaartje onderaan dit blog)
Maliskamp – De Loofaert – Berlicum – Dorshout – Veghel – Mariaheide – Uden – Loo – Rakt – Bedaf – Nistelrode – Donzel – Vinkel – Kaathoven – Maliskamp
Met mijn fietsmaat. 61,8 km in 3:14:38; AvS: 19,05 km/u.
Zonnig. 9,0 – 13,5º. N kracht 1.

Knooppunten (vertrek en aankomst: Maliskamp, knooppunt 94)
94 – 80 – 57 – 38 – 39 – 72 – 71 – 81 – 02 – 82 – 96 – 97 – 98 – 10 – 11 – 85(!) – 52 – 51 – 43 – 42 – 41 – 59 – 58 – 94
GPS-download op route.nl.
Laatst bijgewerkt: oktober 2016. Controleer op route.nl of er wijzigingen zijn!

Fotoalbum →

(aanklikken van een foto resulteert in een vergroting)

Deze tocht voert door een gebied ten zuidoosten van Rosmalen, vlak bij ‘s-Hertogenbosch. Maisakkers, weidegebied en bos wisselen elkaar af. Met enige regelmaat kruist u de Aa, een beek die in Nederweert (Limburg) ontspringt en, stromend door noordoost-Brabant, in ‘s-Hertogenbosch samenkomt met de Zuid-Willemsvaart en de Dommel. De meeste boerderijen waar u langs komt, dateren uit de vorige eeuw en zijn tamelijk modern. Langs de route staan echter ook oude langgevelboerderijen. De nieuwbouw van Veghel en Uden heeft geen stempel gedrukt op de buitengewesten van deze steden.

Het zonnige zuiden…
Om kwart over negen, terwijl de zon zich van zijn beste kant liet zien, vroeg mijn fietsmaat via WhatsApp of ik zin had in een herfsttochtje over de Veluwe. Dat leek me wel wat. De laatste tocht die we samen gefietst hadden, was de Van Gogh fietsroute – lus Zundert op 31 juli van dit jaar. Naar buiten kijkend, leek het me een uitstekende gelegenheid er samen op uit te trekken.
Een uur later klonk de WhatsApp-pingel weer. Mijn fietsmaat had op Buienradar gezien dat er vanuit het noorden een regengebied over Noord- en Midden-Nederland zou trekken, lees: over de Veluwe, waar wij zo graag wilden fietsen. Ze stelde voor om met de auto naar het zuiden te rijden en daarvandaan een rondje te rijden door landbouwgebied en bos. De route die ze in alle haast had uitgeknoopt, zag er aantrekkelijk uit. Met de fietsen in de auto koers gezet naar het zonovergoten zuiden.

Zwanenzang
We begonnen onze tocht bij knooppunt 94 aan de rand van Maliskamp, een dorp aan de rand van Rosmalen. We staken de Grote Wetering over en reden langs maïsakkers en weilanden. Rechts van ons zagen we een hoge torenflat: het Provinciehuis van Noord-Brabant. Bij de bouw ervan in het begin van de jaren ’70  heeft iedere inwoner van Noord-Brabant 5 gulden betaald voor de grote deuren van de hoofdingang.

Berlicum, Gewandsepad: de Aa

Berlicum, Gewandsepad: de Aa

Over de Hasseltsedijk en het Aaveld reden we langs de rand van Berlicum, in plaatselijk dialect “Balkum” genoemd. Volgens sommigen betekent is de plaatsnaam Berlicum een samentrekking van de woorden Berl (moeras, drassig gebied) en Cum (verblijfplaats). Anders gezegd: Berlicum is vroeger een nederzetting geweest bij een moeras.  Voorbij Berlicum kwamen we in het stroomgebied van de Aa. Langs de weg is met steun van de Rabobank een groot aantal bordjes in de berm geplaatst met informatie over het gebied, bijvoorbeeld over hoe vroeger bij hevige regenbuien het overtollige, vuile rioolwater op de Aa werd geloosd. Tegenwoordig wordt het tijdelijk opgeslagen in een grote betonnen kelder met een capaciteit van 200.000 liter. Als de regen is gestopt, wordt het water teruggepompt in het riool om afgevoerd te worden zonder in het gebied vervuiling teweeg te brengen.

Berlicum, Gewandsepad: Zwanenzang

Berlicum, Gewandsepad: Zwanenzang

De Aa lag er verstild bij. Geen stroming te bekennen, geen weide- of watervogel in de rivier of in haar oevers, of het moest een gedicht zijn van Cor Swanenberg, dat te lezen is op een informatiebord langs het Gewandsepad, vlak voor een bruggetje over de Aa. Het gedicht draagt de droeve titel “Zwanenzang” en is een loflied op de ontluikende liefde in het voorjaar, zo mooi te zien aan zwanen die aan de oever van de Aa hun nestplaats kiezen. Cor Swanenberg, woonachtig in Berlicum, is sinds de jaren ’70 schrijver, verteller en zanger en heeft onder andere tientallen publicaties op zijn naam staan, geschreven in het Meijerijse dialect.

Een oude spoorlijn

Dorshout: spoorbrug over de Aa

Dorshout: spoorbrug over de Aa

Voorbij Berlicum fietsten we oostwaarts met links van ons de Aa en rechts van ons de Zuid-Willemsvaart. Links van ons zagen we de bakstenen muren van een oude poort. Het leek ons dat we langs het gebied van het voormalige kasteel Assendelft fietsten.
Voorbij knooppunt 39 fietsten we enige tijd langs de Aa, soms over een smal pad, om bij knooppunt 72 rechtsaf te slaan en de Zuid-Willemsvaart over te steken. Daarvandaan viel de route in omgekeerde richting tot in Veghel samen met de tocht Brabantse Wortels. In Dorshout fietsten we langs het “Duits lijntje”, de vroegere spoorlijn tussen Boxtel en Wesel. Aan de Doctor Van der Voorstweg bevindt zich de spoorbrug over de Aa, een Rijksmonument, helaas ontsierd door graffiti. Vanaf hier kan een mooie wandeltocht worden gemaakt.

Het rijke roomse leven

Veghel

Veghel

Gezien het tijdstip, kwart over een, besloten we het centrum van Veghel op te zoeken voor een lunch. We streken neer op het terras van het “Hart van Veghel”, waar voortreffelijke broodjes geserveerd worden. Het was stil op het plein. Terrassen elders waren leeg, stoeltjes en tafels opgeklapt. Zo te zien was er hier geen koopzondag. Zon en wolken wisselden elkaar af. De oostenwind bleef aanhouden, waardoor het fris aanvoelde op het terras. Aan de rand van het plein prijkte de toren van de Sint-Lambertuskerk, een driebeukige, neogotische kruisbasiliek, ontworpen door Pierre Cuypers en gebouwd in de tweede helft van de negentiende eeuw.

Uden, abdijklooster Maria Refugie: Golgotha

Uden, abdijklooster Maria Refugie: Golgotha

Uden, zo zagen wij bij doorkomst, heeft een religieuze kunstroute. Deze route maakt geen onderdeel uit van onze tocht maar in Noord-Brabant kun je niet om de religie heen. We hielden halt bij  het Abdijklooster “Maria Refugie” van de zusters Birgittinessen dat, toen zij er in 1713 hun intrek in namen, in vervallen staat verkeerde. In 1794 werd het klooster door Franse troepen geplunderd en moesten de zusters Birgittinnessen uitwijken naar elders. Twee jaar later namen zij opnieuw intrek in het klooster en werden de vernielingen hersteld. In 1814 werd het klooster opnieuw in haar bestaan bedreigd: Napoleon vaardigde het Decreet van Suppressie uit, wat betekende dat het verboden was novicen aan te nemen. Dit Decreet werd bekrachtigd door koning Willem I en in 1840 door zijn opvolger, Willem II, opgeheven. Aan de straatzijde staat in een raam een Golgotha-beeld, het beeld van de stervende Christus aan het kruis met aan de voet van het kruis zijn moeder Maria en Johannes de Evangelist. Zij staan op een berg schedels (Golgotha: Schedelplaats). In het inwendige van de berg is een groep mensen in een vuurpoel afgebeeld.

Uden: Sint-Petruskerk

Uden: Sint-Petruskerk

In het centrum van Uden staat de Sint-Petruskerk. De volledige naam van het gebouw is: Sint-Petrus’ Stoel van Antiochiëkerk. Deze naam verwijst naar het op 22 februari gevierde roomskatholieke feest “Cathedra Petri” (de Stoel van Petrus), waarmee het primaat van de Paus als opvolger van Petrus wordt gevierd. Met dit feest wordt ook het voorgangerschap van Petrus in Antiochië herdacht.
De Sint-Petruskerk dateert uit de late helft van de negentiende eeuw. Op de kruising staat een hoge, achtzijdige koepeltoren, die het gebouw een plechtstatig aanzien geeft en associaties oproept met een Grieks-orthodoxe kerk in het Syrische Hama. De hoge torens en de achtzijdige koepeltoren zijn vanuit de verre omtrek zichtbaar.
Kerken van deze grootte doen bij mij altijd de vraag rijzen welke functie zij vroeger, gelet op hun grootte, voor stad en omgeving gehad hebben. Of is de grootte van zo’n kerkgebouw uiting van devotie van de parochianen?

donzel-weiland-met-herfstzoom

Donzel: weiland met herfstzoom

donzel-boerderij

Donzel: boerderij

richting-maliskamp-beekje

Richting Maliskamp: beekje

Een blauwe libel
Voorbij Uden staken we de Aa over om uit te komen bij knooppunt 11. Daarvandaan was het even puzzelen. We wilden naar knooppunt 52. Dat knooppunt stond echter niet aangegeven op de verwijsbordjes. Wel knooppunt 85. Slingerende weggetjes en paden volgend, langs boerenland en door bos, kwamen we uit waar we doorheen moesten rijden, bij Nistelrode. Boven ons klonk de hoge roep van een buizerd. Op zeker moment reden we langs heuvelachtig gebied. Zouden dit grafheuvels zijn of donken, zandduinen? vroegen we ons af. Er waren geen informatiepanelen die ons hierover tekst en uitleg gaven.
In buurtschap Donzel zagen we rechts van ons paarden in de wei lopen. Het weiland was omzoomd met bomen. Een aantal ervan had al herfsttinten aangenomen. Het weiland grensde aan een witte langgevelboerderij.
Voorbij Vinkel betraden we weer bosgebied met smalle, verharde, soms zandige fietspaden. We reden door een recreatiegebied bij de Hooge Heide om vervolgens weer in het bos te belanden. Uiteindelijk kwamen we aan bij de Grote Wetering, die we aan het begin van onze tocht gekruist hadden. Nu moesten we de Grote Wetering opnieuw oversteken om aan te koersen op knooppunt 94 bij Maliskamp. Aan de overkant stopten we even om te genieten van de aanblik van een beekje. Geen zwanen, geen watervogels. Wel een spin in een groot web en een blauwe libelle die laag langs het gras heen en weer vloog.
Rustig doorfietsend bereikten we de auto en gingen we huiswaarts. Een zonovergoten fietstocht. Voorbij de Lek werd de lucht in toenemende mate donker. Niet vanwege de ondergaande zon maar vanwege de oprukkende buien. We waren blij de Veluwe voor een andere keer bewaard te hebben.

De Meern, 9 oktober 2016
Theo van Berkel

Fotoalbum →

Routekaartje
(gedetailleerde kaart en GPS-download op route.nl)

Routekaartje "Fietsrondje in de Meijerij van 's-Hertogenbosch" © http://www.openstreetmap.org/copyright

Routekaartje “Fietsrondje in de Meijerij van ‘s-Hertogenbosch” © http://www.openstreetmap.org/copyright

Advertenties

Over Theo van Berkel

Enthousiast toerfietser die tijdens zijn tochten graag foto's maakt van beelden, boerderijen, landschappen en molens en die grappige situaties beschrijft die zich onderweg voordoen.
Dit bericht werd geplaatst in Fietstochten, Fotografie en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s